أحمد بن محمد الهمذاني ( ابن الفقيه الهمذاني ) ( مترجم : ح . مسعود )
128
البلدان ( بخش مربوط به ايران ) ( فارسى )
هم اكنون پاى پاىبرنجنهاى زنان قيس را نگرم كه از تاخت و تاز لشكر در ميان آنان ، تاب خورد . حد آذربايجان از مرز برذعه ( بردع ) تا مرز زنجان است . و از شهرهاى آن است : بر كرى ، و سلماس ، و موقان ، و خوى ، و ورثان ، و بيلقان ، و مراغه ، و نيريز ، و تبريز . حد ديگر آن از سوى مشرق ، به شهرهاى ديلمستان و طرم و گيلان پيوسته است . و از شهرهاى ايشان « 1 » است : برزه ، و شاپور خواست ، و خونه ، و ميانه ، و مرند ، و خوى ، و كولسره ، و بر زند ، كه ويران بود ، افشين آن را شهر كرد و در آن فرود آمد . از برزند تا ورثان كه پايان قلمرو آذربايجان است ، دوازده فرسنگ است . و از آذربايجان است : جنزه * 184 و جابروان و ارميه - شهر زردشت - و شيز - و در اين ، آتشكدهء آذر گشنسب بود و آن نزديك مجوس بس ارجمند بود - و روستاى سلق ، و روستاى سندبايا ، و بذ ، و روستاى ما ينهرج ( ما ينمرج ) و روستاهاى ارم . خراج آذربايجان دو هزار هزار درهم است . و ورثان پايان قلمرو آذربايجان است از اين سو « 2 » .
--> ( 1 ) - مردم مشرق آذربايجان . ( آذربايجان شرقى ) ( 2 ) - مغرب آذربايجان . ( آذربايجان غربى )