و اسب آبى در مصر ، و اسبى كه در دورترين نقطهء مغرب است . و ايوان مداين و تخت شبديز و بهستون ( بغستان ) « 1 » و ستونهاى قصر دزدان و طاق تبنابر همدان ، و ماهى و گاو نهاوند و شگفتيهاى روميه و نيل روميه « 2 » و منارهء ذات الحوافر در همدان ، و جز اينها از شگفتيهايى كه شمارش نشوند . فتبارك الله احسن الخالقين . كوشك بهرام گور و گور آهو در سه فرسنگى همدان ، در دهكده‌اى به نام جوهسته ، گور آهو ( ناووس الظبيه ) و كوشك بهرام گور جاى دارد . همگى آن كوشك يك تخته سنگ پرداخته است . و در سرتاسر آن ، كتيبه‌اى است به فارسى كه فارسى دانان آن را بخوانند . همهء آن ، گزارش و تاريخ است و همه امرى شگفت است . و در هر گوشه از پايه‌هاى كوشك ، چهرهء دختركى را نگاشته‌اند . اينك اگر اين كوشك از تخته سنگهاى چندى است كه آن را بدين گونه تراز كرده‌اند و رخنه‌ايش نگذاشته‌اند تا جايى كه درز سنگها به ديد نيايد ، پس اين خود كارى شگفت است . و اگر همهء آن يك سنگ است - و ناشدنى است اين - كه مردان آن را با ابزار سنگ تراشى تراشيده‌اند و در آن چنين نگاره‌ها پديد آورده‌اند ، اين شگفت‌تر است « 3 » . پس از نيم فرسنگ از اين كوشك ، ناووس * 161 است كه فراز تپه‌اى افتاده است . علت ساختن اين گور سنگى آن بود كه روزى بهرام گور ، به شكار بيرون شد ، با كنيزك جوانى كه از ديگر كنيزكانش دوست‌تر مىداشت و به نزديك او از همه گراميتر بود . چون از شكار دست بداشت ، بدين كوشك

--> ( 1 ) - در جهان نامه - ص 57 - گويد : « بهستون كه او را بيستون خوانند ميان بغداد و همدان باشد . . . » ( 2 ) - رومين - ارومين - رضائيهء كنونى . و نيل روميه همان درياچهء رضائيه است . ( 3 ) - چنين وصفى را مؤلف ، از قول بزرگى از آل ابو طالب ( ع ) دربارهء قصر فرعون در منف مصر نيز ذكر مىكند . رك : متن چاپى دخويه ص 58 ، و نيز افست بغداد .