المنسوب للإمام علي ( ع ) ( مترجم : مولانا شوقى قرن 9 ه - )

پيشگفتار و مقدمه 39

ديوان اشعار منسوب به حضرت امير المؤمنين على ( ع ) ( فارسى )

قزوينى » معروف به حكيم شاه به فارسى ترجمه شده و حاوى اطلاعات مفيدى است درباره شعراى اين عهد به‌ويژه پادشاهان ، شاهزادگان ، وزرا و امرايى كه به سرودن شعر مىپرداختند 34 . از ديگر كتب شرح حال ، « نفحات الانس » تأليف نور الدين عبد الرحمن جامى شاعر بزرگ اين قرن در تذكره و احوال اوليا و بزرگان تصوف است كه شامل مقدمه‌اى در شرح اصول مختلف تصوف و اعمال و تواريخ صوفيان اسلام است و متن كتاب در شرح احوال بزرگانى است كه در اواخر سلطنت تيمور و ابتداى دولت شاهرخ مىزيستند 35 . شعر فارسى در قرن نهم هجرى هر چند دربار پادشاهان تيمورى و تركمان همواره مملو از شاعران و نويسندگان بود ليكن اكثر آنان به تقليد و تضمين آثار شعراى بزرگ پيشين مىپرداختند 36 . همچنين به علت رواج يافتن شعر و شاعرى در ميان تمام طبقات از پادشاهان و امرا و وزرا گرفته تا مردم عادى و اهل حرفه‌هاى گوناگون ، از يك‌سو لغات تركى جغتايى كه در دربار رايج بود در شعر فارسى وارد شد و از سوى ديگر اصطلاحاتى كه توسط مردم درس نخوانده و استاد نديده به كار برده مىشد در شعر راه يافت 37 . در اين دوران ، نوعى قصيده در مناقب و اوصاف حضرت رسول ( ص ) و ائمه اطهار ( ع ) رواج يافت و كسانى مانند ابن حسام ديوانى كامل به اين امر اختصاص دادند 38 . سرودن غزليات نيز به پيروى از سعدى و حافظ و ديگر استادان متقدم همراه با نكته‌يابى و خيال‌انگيزى بيشتر ادامه داشت . از ويژگيهاى بارز غزل اظهار بيش از حد عجز و زبونى در مقابل معشوق و احساس يأس و ناكامى در برابر اوست تا آنجا كه بعضى شعراى اين دوره خود را سگ معشوق ناميده‌اند و اين در حالى است كه از قوت افكار عرفانى در غزل اين دوران كاسته شده است . همچنين سرودن حماسه‌هاى تاريخى و دينى به جاى حماسه‌هاى ملى رواج يافت و شاعرانى كه به اين نوع شعر تمايل داشتند يا اشعار خود را در وصف دلاورىها و جنگ‌هاى سلاطين وقت مىسرودند ، مانند تيمورنامه و شاهنامه هاتفى خرجردى از شاعران اواخر عهد تيمورى و اوايل عهد صفوى كه اولى را در باب زندگانى و