المنسوب للإمام علي ( ع ) ( مترجم : مولانا شوقى قرن 9 ه - )
پيشگفتار و مقدمه 38
ديوان اشعار منسوب به حضرت امير المؤمنين على ( ع ) ( فارسى )
2 - حبيب السّير تأليف غياث الدين بن خواجه همام الدين محمّد بن خواجه جلال الدين محمد بن خواجه برهان الدين محمد حسين شيرازى هروى معروف به خواندمير كه از بزرگان و نويسندگان اواخر عهد تيمورى و آغاز عهد صفوى است . مادرش دختر ميرخواند صاحب روضة الصفا بود . وى در سال 880 در هرات متولد شد و زير نظر ميرخواند پرورش يافت . در جوانى به دربار سلطان حسين بايقرا راه پيدا كرد و مورد توجه امير علىشير نوايى قرار گرفت . وى در سال 934 به هند رفت و در سال 942 در همانجا وفات يافت . بعضى آثار او عبارتست از « دستور الوزراء » در ذكر احوال وزراى اسلام تا عهد مؤلف ، « خلاصة الاخبار » در تاريخ عمومى تا سال 905 ، « مآثر الملوك » متضمن كلام پادشاهان و پيشوايان دين و حكيمان ، « نامهء نامى » كه مجموعهاى از منشآت ديوانى خواندمير است . « حبيب السير فى اخبار افراد البشر » مهمترين اثر اوست و وقايع عمومى از آغاز خلقت تا سال 930 هجرى را در بر دارد . كتاب او متأثر از تاريخ روضة الصفاى خواندمير است و از حيث انشاى ساده و اطلاعات جامع و مفيدى كه در بر دارد و همچنين بيان شرح حال بسيارى از وزرا و دانشمندان و شعرا كه منسوب به دربار سلاطين بودند بسيار پراهميت است . مقدمههاى فصول كتاب طولانى و گاه مصنوع است اما متن آن نثرى روان دارد و از مآخذ معتبر تاريخ عهد تيمورى به شمار مىآيد 32 . در اين عهد تأليف كتب شرح حال اعم از احوال بزرگان مشايخ صوفيه ، وزرا و ترجمه احوال شاعران بسيار مورد توجه بود . مهمترين كتابى كه در اين زمان در شرح حال شعرا نوشته شد « تذكرة الشعراء » تأليف دولتشاه سمرقندى ( م 896 يا 900 ) از ملازمان سلطان حسين بايقرا است كه شامل شرح احوال يكصد و پنج شاعر است . سبك كتاب نثر ميانهاى است بين مرسل و مصنوع اما متأسفانه برخى اشتباهات تاريخى در آن راه يافته كه از ارزش علمى كتاب مىكاهد 33 . « مجالس النفائس » امير علىشير نوايى به تركى جغتايى نيز از كتب شرح حال شاعران در اين عهد است . اين كتاب كه يك مقدمه و هشت مجلس دارد يك بار توسط « فخرى هراتى » به نام « لطايفنامه » و بار دوم به دست « محمد بن مبارك