كمال الدين حسين بن حسن خوارزمي

مقدمهء كتاب 41

ينبوع الأسرار في نصايح الأبرار ( فارسى )

نصيحت‌نامهء شاهى نصيحت‌نامهء شاهى كتابى است مشتمل بر دو مقاله و بيست باب كه در 270 صفحهء 17 سطرى به خطّ خوش نسخ و به قطع وزيرى تحرير شده و نسخهء مخطوط و ظاهرا منحصرى از آن در كتابخانه مركزى دانشگاه تهران مضبوط است . « 1 » « اوّل و آخر اين كهنه كتاب افتاده است . » ولى به طورى كه از قراين استنباط مىشود « 2 » مطالب صفحهء سقطشدهء آغاز آن مشتمل است بر حمد حضرت پروردگار و درود بر نبىّ مختار و پس از آن چنين گويد « حسين بن حسن احسن اللّه اليه و غفر له و لوالديه . . . » از اين پس كلمات و عبارات و اشارات و آيات و احاديث و اشعار و حكايات و مقالات و ابواب و فصول كتاب به تقريب همان است كه در كتاب حاضر يعنى ينبوع الاسرار مىبينيم ، با تغييرات و اختلافهايى بسيار مختصر و غلطهايى فاحش و بارز ، و مؤلّف در مقدّمهء كتاب آنجا كه به ذكر فصول و ابواب آن پرداخته به جاى ينبوع الاسرار آن را نصيحت‌نامهء شاهى نام نهاده است . « 3 » از خصوصيّات اين نسخه يكى تحرير آن است بر روى كاغذ ترمه‌اى اعلا و تذهيب آن . ديگر ذكر مكرّر امير كبير شاه ملك و فرزندش ابراهيم سلطان به خط سرخ شنگرف در موارد بسيار . مثلا آنجا كه در ينبوع الاسرار سفيد و نانوشته مانده يا فرزند اعزّ ارجمند آمده ، در پى آن « شاهزاده امير ابراهيم » يا كلماتى نظير آن ، با خطّى سرخ و جلى نگاشته شده است . ديگر نقل قصيده‌اى است در مقدّمهء كتاب در رثاى امير كبير شاه ملك بالغ بر 52 بيت در چهار بند كه مطلع آن چنين است : تا جهانست اندر او بوى وفايى كس نيافت * در گلستان طرب برگ و نوايى كس نيافت و دربند ديگر ضمن يكى از ابيات دربارهء تاريخ وفات او گويد :

--> ( 1 ) . تحت شماره 3650 . ( 2 ) . اين مطلب ضمن مقابله با نسخهء ينبوع الاسرار روشن و معلوم گرديد . ولى محتمل است پيش از شروع به آغاز ، اشعار و مطالب ديگرى در آن آمده و احتمالا به تاريخ تحرير آن نيز اشاراتى شده باشد . ( 3 ) . ر . ش : به صفحه 8 متن كتاب حاضر .