با حق بدان ماند كه اين شخص بر سر حد هجده هزار عالم نشسته است در عالم دنيا بآخرت رسيده و از عالم آخرت بازل رسيده و عاقلان اين شخص را گويند آخر مراتب البشريّة اول المراتب المكيّة « 1 » يعنى آخرين درجهء آدمى باوّلين درجات فرشتگان پيوسته

--> همين آدم مختصرى از عالم كبير است زيرا مختصر از كتاب آن باشد كه كم حجم و كم لفظ و پرمعنى باشد و انسان نسبت بعالم همان كتاب مختصر باشد جهان انسان شد و انسان جهانى * ازين پاكيزه‌تر نبود بيانى همهء جهان مانند يك انسان و در حكم يك فرد آدم است همانطور كه يك نفر به دنيا مىآيد و ادوار مختلف زندگانى را مىپيمايد و روزى هم غزل خداحافظى را ميخواند و رخت از اين سراى بر مىبندد و رهسپار عالم ديگر مىشود اين جهان نيز روزى دارد كه شكل كنونى خود را از دست ميدهد و عمرش بسر آيد ناصر خسرو علوى گويد تو عالم خردى ضعيف و دانا * وين عالم مردى بزرگ و نادان عمر توجه تو خرد و عمر عالم * مانند كلان شخص او فراوان ( 1 ) - يكى از مباحث اهل مباحثه آنست كه آيا انسان افضل است يا ملك غالب محققان بر آنند كه انسان افضل است خواجه طوسى قدس اللّه سرّه فرمايد الانبياء افضل لوجود المضاد فخر رازى بر خلاف مشهور حكما و جمهور متكلمين قائل با فضيلت فرشتگان است بيست دليل عقلى و نقلى در كتاب المطالب العالية آورده است كه ما در اينجا همان دليل بيستمين را ياد كرده و براى نمونه كفايت است چون برخى از استدلالهاى مصنّف قابل دقت و ملاحظه است كه براى شيعه ارزش دارد و در موارد زيادى استفاده مىشود و به همين نظر به عين عبارات آن كتاب مىآورم و اين كتاب به شماره 580 در مجلس شوراى ملى موجود است الحجة العشرون الملك اعلم من البشر و الاعلم افضل بيان انه اعلم و جهان الاول ان محمدا ص انما تعلّم من جبرئيل لقوله تعالى علّمه شديد القوى و المعلّم اكثر علما من المتعلّم و الثانى ان العلوم الدينيّه قسمان علم الاصول و علم الفروع اما علم الاصول فيمتنع وقوع التقصير فيه بالنسبة الى جبرئيل و محمد عليهما السلام لان ذلك التقصير موجب الجهل باللّه و هو فى حقهما محال و اما العلم بكيفيّة مخلوقات اللّه و حصول ما فيها من العجائب و الغرائب فهذا العلم لجبرئيل ( ع ) اكمل لانه شاهد العرش و الكرسى و اللّوح و القلم و الجنة و النار و اطباق السموات و اجرام الكواكب و شاهد طبقات بقيه حاشيه در صفحه بعد