ناصر خسرو

60

جامع الحكمتين ( فارسى )

است كه پيغامبران « 1 » - عليهم السّلام - آورده‌اند : از نوح و ابراهيم و موسى و عيسى و محمّد - عليه السّلام و على آله - و دين اسلام تقليد است اندر گردن مسلمانان بقهر ، چنانك خداى تعالى گفت : قوله « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قاتِلُوا الَّذِينَ يَلُونَكُمْ مِنَ الْكُفَّارِ وَ لْيَجِدُوا « 2 » فِيكُمْ غِلْظَةً وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ . » « 3 » گفت : اى گروندگان « 4 » جنگ كنيد با گروهى از كافران كه شما را نزديك‌اند ، و ايشان اندر شما سختى و درشتى مىبينند بسبب دين ، و بدانند كه خداى با « 5 » پرهيزكارانست . ( 58 ) و بت‌پرستان بر عادت بودند نه بر تقليد . ازين پيغامبران كسى خلق را بت پرستيدن تقليد نكردست ، بل از پيغامبران تقليد دين خدا را « 6 » بودست اندر گردن خلق ؛ و هر كه امروز بر ظاهر دين اسلام است بىآنك بداند كه چرا اين دين حقّ است ، و توحيد بىتشبيه و بىتعطيل دارد او بر عادت مقلّدان پيشين « 7 » است و متابع مقلّد مقلّد باشد . و اين محقّقان و موحّدان از مقلّدان همى حاصل آيند ، و هر كه تقليد نپذيرد بتحقيق نرسد ، چو بتوحيد و بتحقيق از تقليد شايد رسيدن . تقليد حقّ [ a 19 ] باشد نه باطل . و پيداست كه تقليد آنك گويد « عالم محدث است » نه چو تقليد آن كس است كه گويد « عالم قديم است » ، بل اين تقليد مقدّمهء حقّ است و مقدّمهء حقّ حقّ باشد . آنگاه هر كه از رسول - عليه السّلام - كتاب و شريعت بتقليد پذيرفت ، بريشان آموختن تأويل كتاب و شريعت واجب كرد ، چنانك خبرست از رسول -

--> ( 1 ) پيغامبران : + را A آورده‌اند : + و A ( 2 ) سورهء 9 ( التوبة ) آيهء 124 ( 3 ) و ليجدوا : و ليجدو A ( 4 ) گروندگان : كوبندكان A ( 5 ) با : ما A ( 6 ) خدا را : خذاء را A ( 7 ) پيشين : پيشينى A