اهل ( ظاهر ) تفسيريم ، آنگاه ببسيار جايها از ظاهر تفسير همىگريزند و بتأويل اندر همىآويزند ، و يا بر جهل همىستيزند ، چنانك خداى تعالى اندر قرآن همى « روى » گويد خويشتن ( را ) بدين آيت : قوله « فَأَيْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ واسِعٌ عَلِيمٌ . » « 1 » تفسير راست اين قول آنست كه همىگويد هر كدام سو كه شما روى از آن سو كنيد ، آنجاست « 2 » روى خدا ( كه خدا ) « 3 » فراخست و خدا داناست . و به حكم ظاهر اين آيت ، اين عالم بميان روى « 4 » خداى اندر باشد ، و آن فراخترين « 5 » آسمان كه فلك الأعلى است و [ a 12 ] كلّيّت عالم اندر جوف « 6 » فراخ اوست ، روى خداى باشد ، تا هر كدام سوى ما روى بتابيم روى خداى از آن سوى باشد . اهل تقليد گفتند : بدين همى قبله را « 7 » خواهد ، يعنى خانهء كعبه را . ( 35 ) و بدين قول كه ايشان گفتند سه محال « 8 » لازم آيد : يكى آنك واجب آيد كه آن خانهء شريف كه از سنگ و چوب فراز آوردهء مردمست « 9 » ، روى خداى باشد بقول ايشان ، و اين محال عظيم است بل كفرست ؛ و ديگر آنك واجب آيد اگر كسى پشت « 10 » سوى خانهء كعبه به نماز ايستد ، روى او سوى قبله باشد و اين نيز محالست ؛ و سديگر محال آنست كه سخن خداى را گردانيده باشند ، از بهر آنك خداى تعالى همىگويد روى خداى از آن سوى است ، و ديگر جاى خداى تعالى همىگويد هر چيزى هلاك شونده است مگر روى خداى بدين

--> ( 1 ) سورهء 2 ( البقرة ) آيهء 109 ( 2 ) آنجاست : + كه A ( 3 ) ( كه خدا ) : ( تصحيح همائى ) - ( 4 ) روى : اوى A ( 5 ) فراخترين : فراخترى A ( 6 ) جوف : خوف A ( 7 ) قبله را : + مى A ( 8 ) سه مال ؟ ؟ ؟ : و محال A ( 9 ) مردمست : مردست A ( 10 ) پشت : بست A