جمرات را در روز سيزدهم مجددا رمى نمايند . خداوند مىفرمايد : فَمَنْ تَعَجَّلَ فِي يَوْمَيْنِ فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ وَ مَنْ تَأَخَّرَ فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ لِمَنِ اتَّقى . « 1 » و بدين گونه مناسك حج به پايان رسيد و كارهايى كه بر محرم تا اين زمان حرام گشته بود مجددا حلال گرديد . ( در تصاوير ص 345 و 346 ، حاجيان را در حال رمى جمرات مىبينيد . ) از نكات خنده‌آور حجاج هنگام رمى جمرات ، اين بود كه بعضى از حجاج هفت ريگ خود را يك جا به سوى جمره پرتاب كرده و شيطان را به زبان خود اين چنين خطاب مىكرد : « لعنت بر دينت ! » گروهى ديگر ريگ‌ها را دانه دانه پرتاب كرده و جملهء سابق را پس از هر پرتاب به زبان مىآورد و يا اين چنين خطاب مىكرد : « در چشم دينت ! » و نيز برخى ديگر از حجاج اكتفا به هفت سنگ ريزه خود نكرده و سنگ‌هاى بزرگى را مىآورد و به ستون جمره پرتاب مىكرد . گروهى ديگر به اين مقدار هم قناعت نكرده و تا آن كه جزئى از ساختمان جمره را خراب نمىكرد آسوده نمىشد . عده‌اى بر روى ديوار جمره رفته ، سنگ خود را بدان پرتاب مىكردند و نيز عده‌اى ديگر بدن خود را بدان چسبانده و رمى مىكردند . يكى از افسران همراه به نام يوزباشى عبد الوهاب حبيب افندى هنگامى كه به جمرهء عقبه رسيد ناگهان به همراه سربازان گروه به يك باره همانند حملات نظامى بر دشمن و گرفتن انتقام از آنان ، بر شيطان ( - جمره ) تاخته و براى گرفتن انتقام از او ، همهء سنگ‌هاى خود را يك جا پرتاب كردند . مراسم جشن خواندن فرمان سلطانى مراسمى در روز يازدهم ذى الحجه در منا براى خواندن فرمان سلطانى از سوى شريف مكّه برگزار شد . در اين مراسم ، شريف دو امير كاروان مصرى و شامى و خزانه‌دارهاى آن و نيز افسران و شخصيت‌هاى كشورى و ديگر حجاج را دعوت كرد . اين جشن در سراپردهء شريف ، در حالى كه نگهبانان شريف و والى به همراه گروه موزيك

--> ( 1 ) - بقره : 203