به حركت خود ادامه داد و در اين ساعت به « بحره » رسيد و در كنار قلعه‌اى كه در آن تعدادى از سربازان قرار داشتند ، توقف كرديم و شب را در آن مكان به استراحت پرداختيم . در ساعت 5 / 9 روز 24 ، محمل به حركت خود ادامه داد ، تا آن‌كه به قهوه‌خانه « بوغاز » يا « البستان » در ساعت هفت شب رسيديم . تا ساعت 5 / 12 در آنجا به استراحت پرداختيم سپس حركت كرديم و در ساعت يك روز 25 ذى القعده وارد مكه شديم . راه ميان جده و مكه دشت شنزار بود كه تنها در دو ناحيهء آن ، زمين از ريگ‌هاى ريز و درشت پوشيده شده بود كه اين وضعيت در حدود نيم مايل ادامه داشت ليكن در چهار مايلى مكه ناگهان به گردنه‌هايى با فرازهاى تندى برخورد مىكنيم ، ولى پس از چندى باز وضعيت راه به حالت اوليه باز مىگردد گو اينكه راه ، حالت سنگلاخى و پيچ و خمهاى تند خود را از دست نمىدهد به گونه‌اى كه در نگاه اول به نظر مىرسد وضعيت جاده و پيچهاى آن به علت وجود كوهپايه است . اين كيفيت زمين براى كشيدن خط راه آهن مناسب مىباشد . دو سوى اين دشت توسط كوهها و تپه‌هاى شبيه به هم با رنگهاى سياه تند پوشانده شده و درختچه‌هاى فراوانى بر آنها روييده است . اين دشت به تناسب قرار گرفتن كوهها ، گاهى باريك شده و گاه فراخ و وسيع مىگردد . در راه دهها قهوه‌خانه براى استراحت حاجيان ساخته شده كه با چاى و قهوه از آنان پذيرايى مىكنند . تعدادى قلعه در راست يا چپ جاده قرار دارد كه سربازان ترك در آن مستقر مىباشند . همچنين جايگاههاى ديگرى نيز در اين راه قرار داشت كه سربازان غير نظامى شريف در آن مستقر شده بودند . اين نگهبانان مسؤوليت حراست و امنيت راهها را به عهده داشتند اما آن طور كه شنيدم اينان هيچگاه براى جلوگيرى از حمله و تعرض دزدان ، حتّى اگر در برابر چشم و ديد آنان رخ دهد ، از قرارگاه خود خارج نمىشوند و جز اطاعت از شريف ، به دستور كسى هم توجهى ندارند . اما آنجا كجا و شريف كجا ؟ ! از اين رو ، بسيارى از حجاج ، كه بنا به عللى ، از قبيل اصلاح اثاثيه ، از كاروان خود عقب افتاده‌اند ، گرفتار دزدان و راهزنان شده و اموال آنان مورد دستبرد و غارت قرار گرفته است و در چنين شرايطى ، هنگامى كه از نگهبان سؤال مىشد چرا انجام وظيفه نمىكنيد ، در جواب مىگفتند : « امر يوك » ؛ يعنى دستور نداريم . چه عذر نكوهيده‌اى !