در مزدلفه و در كنار قزح ، مسجد كوچكى قرار دارد كه فاسى گفته است : اين مسجد داراى ديوارهاى كوتاهى بوده و طول آن تا به سوى قبله از بيست و شش ذراع يك ثلث ذراع كمتر و مقابل آن بيست و يك ذراع يك ثلث كمتر است و عرض آن بيست و دو ذراع است . در قبلهء اين مسجد ، محرابى است كه در آن لوحى سنگى قرار دارد و بر آن نوشته شده است : « امير يلبغا خاصكى » اين جايگاه را در تاريخ ذى القعده سال 760 ه . تجديد بنا نموده است . در سال 842 ه . امير سيدون به دستور سلطان چقمق اين مسجد را تعمير كرد و در سال 874 ه . امير مكه شريف محمد بن بركات اين مسجد را به دستور سلطان قايتباى سفيد نمود و نيز در سال 1072 ه . سليمان بك والى مكه آن را از سوى سلطان محمد ( عثمانى ) تعمير نمود . برخى از ديوارهاى اين مسجد هم‌اكنون منهدم شده و امام جماعت بر روى زمينى بلند از آن مىايستد و خطبه‌اى را كه مربوط به صدها سال قبل بوده است ، براى حجاج مىخواند . اين خطبه هيچ تناسبى با دوران فعلى ما ندارد و همانند خطبه عرفه و غير آن ، تأثيرى بر دلها نمىگذارد و اگر اين خطبه را با خطبه‌هايى كه پيامبر صلّى اللّه عليه و إله در عرفات و مزدلفه و منا ايراد فرمودند و احكام و دستورها و موعظه و نصيحت‌هايى را كه در برداشت ، مقايسه نمايند متوجه مىشويد كه دليل عقب‌افتادگى ما اين است كه از فرصت‌ها استفاده نكرده‌ايم و در اين تجمعها كه از نژادهاى گوناگون دور هم جمع گشته‌اند ، بايد در ضمن خطبه ، دستورها و احكام و نصيحت‌هايى به آنان داده شود و آنها اين مطالب را با خود به ارمغان برند و اين بر سردمداران و بزرگان دين است كه سخنرانان را به اين مسائل آگاهى دهند و نيز براى هر سخنرانى ، مترجمى بگذارند تا همهء مردم با زبانهاى مختلف ، آنها را فهميده و به تذكرات و پند و اندرزها گوش فرا دهند و مردمانى را كه قلبهايشان مالامال از عشق به دين است آگاهى دينى و مذهبى بيشترى دهند . ليكن متأسفانه زمانى كه اين خطبه‌ها را گوش فرا دهيد متوجه مىشويد كه به استثناى تعداد اندكى از آنان ، جاهل‌ترين افراد نسبت به دين و اوضاع و احوال مسلمانان مىباشند ، پس چگونه دوايى را تجويز مىنمايند در صورتى كه بيمارى را خود نمىدانند . خداوند ما را به راه راست هدايت فرمايد !