ابراهيم رفعت باشا ( مترجم : هادى انصارى )
353
مرآة الحرمين ( سفرنامه حجاز و تاريخ و جغرافياى راهها و بقاع متبركه آن ) ( فارسى )
عرفات وسعت و كوههاى آن در فاصلهء 21476 مترى از باب المعلاة در مكه به سوى طائف ، دو ميل قرار گرفته است كه حدود عرفات از سوى مكه بدان وسيله تعيين مىگردد و در پس اين دو ميل و در فاصله 25 دقيقه از آن دو ، حرم پايان مىيابد . عرفات دشتى است صاف به طول دو ميل و عرضى مشابه آن كه سلسله كوههايى كمانى شكل گرداگرد اين دشت را فرا گرفته است . اين كوهها از سوى جنوب در راه طائف و از شمال به جبل الرحمه كه در نزد مردم به « جبل عرفات » معروف است محدود مىگردد . در صورتى كه جبل عرفات به كوههايى كه اين فضا را دربر گرفته است ، اطلاق مىگردد و « جبل الرحمه » كوچكترين جزء از اين كوهها است ، به طورى كه ارتفاع آن سى متر و طول آن حدود 300 متر مىباشد . در نيمههاى اين كوه فضاى هموارى به طول پانزده متر و عرض ده متر قرار دارد كه بدان مسجد ابراهيم مىگويند . در بالاى كوه ، فضاى وسيع هموارى قرار دارد كه زمين آن سنگفرش شده و در وسط آن تخته سنگى است . در ركن غربى اين بلندى ، ستونى سنگى همانند ميلهاى حرم بنا گرديده كه بر روى آن روشنايى قرار دارد تا راهنمايى براى حجاج در شب باشد . شرح بعضى از قسمتهاى آن در صفحه 87 و 88 اين سفرنامه بيان گرديد . حجاج در روزهاى عرفه ، در صحراى عرفات چادرهاى خود را به پا مىكنند . در اين دشت تعدادى مسجد و حوض و بازار نيز وجود دارد . مجراى چشمهء زبيده نيز همانند كوهها گرداگرد اين دشت را دور زده است كه پيش از اين دربارهء حوضها و اندازهء آنها و چگونگى بناى آنها در صفحههاى 185 تا 189 و در شكل ص 186 مطالبى را عنوان نموديم . همچنانكه دربارهء كانالهاى چشمه زبيده در عرفات و تاريخ تعمير و مرمّتهاى آن كه بر روى سنگ نبشتههايى بر جبل الرحمه قرار داشت پيشتر ذكر كرديم و تذكراتى در اين باره داده شد كه ديگر نيازى به تكرار آن نيست . در صورت لزوم مىتوانيد به صفحههاى ياد شده مراجعه نماييد .