ابراهيم رفعت باشا ( مترجم : هادى انصارى )

282

مرآة الحرمين ( سفرنامه حجاز و تاريخ و جغرافياى راهها و بقاع متبركه آن ) ( فارسى )

هم به هنگام ضرورت در ساختمان و ديوارها و سقف و ديوار پله‌هايى كه از آن به بام كعبه مىرفتند و آستانهء درب و سنگ مرمرها داده شد . سليمان بن عبد الملك قصد داشت كه ساختمان كعبه را به كيفيت ساختمان ابن زبير برگرداند و در اين باره نظر خود را با خليفه عمر بن عبد العزيز بن مروان در ميان نهاد ليكن خليفه او را از اين كار بازداشت . گفته مىشود كه خليفه هارون الرشيد - و به گفته‌اى - پدرش مهدى و نيز به گفته‌اى ديگر جدش منصور قصد داشت كه ساخته حجاج را به كيفيت ساختمان ابن زبير برگرداند ليكن مالك بن انس او را نهى كرد و به دو گفت : به خدا قسم تو را راهنمايى مىكنم كه خانهء خدا را بازيچهء دست پادشاهان قرار مده ؛ زيرا اين كار موجب از بين رفتن شكوه آن در دل مردم مىگردد . ظاهرا فتواى مالك قاعدهء مشهور را مورد توجه داشته است كه : دفع مفاسد ، اولى از جلب منافع است . از تغييراتى كه در ساختمان كعبه ابن زبير و حجاج داده شد ، مىتوان تغيير سنگفرشهاى آن را ذكر نمود . سنگهاى مرمر قرمز و سبز و سفيد توسط وليد بن عبد الملك از شام به مكه ارسال گرديد و به وسيلهء آن ، درون كعبه و ديوارها توسط آن پوشيده شد . همچنين ديوار شمالى كعبه كه توسط حجاج ساخته شده بود ، به اندازهء نيم انگشت شكاف برداشته بود كه به وسيلهء گچ سفيد مرمّت گرديد . در سال 200 ه . به علّت جمع شدن آب در سقف كعبه و نفوذ آن به داخل خانه ، تمامى پوشش سنگهاى تكه تكه شدهء روى سقف برداشته شد و سطح آن مجددا به وسيلهء مرمر پخته و گچ پوشيده شد . در سال 241 ه . كه دوران خلافت متوكل عباسى بود درگاه پايين درب كعبه را كه سالها از قدمت آن مىگذشت و با چوب ساج ساخته شده بود ، مجددا با دو قطعه چوب ساج با پوششى از نقره ترميم گرديد . همچنين به وسيلهء نامبرده ، سنگ مرمر درون كعبه تعويض شد و با مرمرهايى تازه كه اطرافش مزين به نقره بود ، پوشانيده شد . همچنين در قسمتهايى از ساير ديوارها و سقف آن ، طلا به كار رفت . در سال 542 ه . سقف خانه و پله‌هاى درون كعبه نيز مرمت گرديد . همچنين مرمرهاى آن در سال 550 ه . از سوى جمال الدين معروف به جواد وزير