ابراهيم رفعت باشا ( مترجم : هادى انصارى )
247
مرآة الحرمين ( سفرنامه حجاز و تاريخ و جغرافياى راهها و بقاع متبركه آن ) ( فارسى )
در سمت چپ عكس مقام دو طبقهاى حنفى و مقام مالكى سپس ميلههاى مطاف سپس حجر را به شكل نيمدايره در كنار كعبه مىبينيد . در سمت راست عكس ، مقام ابراهيم و گنبد و باب بنى شيبه و زمزم كه بر روى آن گنبدى نيز قرار دارد و در كنار آن سقّاخانه عباس را ملاحظه مىكنيد . مقام حنبلى را در جنوب سقاخانه مىبينيد . شمارههاى ( 2 و 3 و 4 ) مقامهاى شافعى و مالكى و حنبلى هستند . اين مقامهاى سهگانه به وسيلهء امير بيسق در سال 807 ه . مرمت گرديد . چگونگى خواندن نماز در مقامهاى چهارگانه ابن ظهيره در كتاب خود « جامع اللطيف » مىنويسد : اما چگونگى نمازگزارى آنان در دوران ما ( نيمههاى قرن دهم ) بدين گونه است كه نخست امام شافعى در مقام خليل عليه السّلام . پس از آن امام حنفيان ، بعد از او امام مالكيان و آنگاه امام حنبليان هر يك در مقام خود نماز مىگزارند . اين ترتيب ويژهء نماز صبح ، ظهر ، عصر و عشا بوده اما در نماز مغرب به صورتى كه ما تازگى آن را ديديم ؛ بدينگونه است كه امام حنفى و شافعى همزمان نماز را شروع مىكنند كه به علّت درهم آميختن صداى تكبيرگويان آنها ، موجب بر هم خوردن نظم و ترتيب نماز افراد دو گروه مىشود . اين مطلب به نظر مولاى ما سلطان سليمان رسيد ، نامبرده دستور داد كه در اين مسأله دو گروه اجتماع كرده و براى حل آن با هم به مشورت بپردازند . بدين منظور قضات به همراه امير على بك نايب خليفه در جده ، در حطيم اجتماع نموده و پس از گفتگو بدين نتيجه رسيدند كه نخست امام حنفى نماز مغرب را اقامه كند و سپس هنگام تشهد گروه نخست ، امام شافعى نماز خود را آغاز نمايد . اين وضعيت در سالهاى 931 ه . اتفاق افتاد و تاكنون ( 949 ه . ) نيز ادامه پيدا كرده است خداوند به همتكننده آن جزاى خير عطا نمايد . مالكىها و حنبلىها همچنانكه ديديم ، نماز مغرب را در پشت امام خود نمىخواندند . اما چگونگى نماز خواندن پيش از سالهاى ياد شده ، به همان ترتيبى بوده است كه گذشت ، با اين تفاوت كه امام مالكى پيش از حنفى آغاز به نماز مىكرده است . ليكن از سال 790 هجرى نماز امام حنفى بر مالكى پيشى گرفت . فاسى مىگويد ابن جبير هنگام