ابراهيم رفعت باشا ( مترجم : هادى انصارى )
248
مرآة الحرمين ( سفرنامه حجاز و تاريخ و جغرافياى راهها و بقاع متبركه آن ) ( فارسى )
توصيف چگونگى نمازگزارى ، دچار اشتباه شده و گفتار او نشاندهنده پيشى گرفتن هر يك از دو امام حنفى و مالكى بر يكديگر است . اما نماز مغرب را ائمه چهارگانه همگى در يك زمان شروع مىكردند كه اين رفتار موجب اشتباه و بىنظمى در نماز افراد به علّت درهم آميخته شدن صداى تكبيرگويان مىشده است . عدهاى از افراد نيكوكار و اهل خير در نزد ولى امر كه در آن زمان ناصر فرج ابن برقوق چركسى امير مصر بود ، گفتگو كردند كه اين وضع را تغيير دهد . به دستور نامبرده در موسم حج سال 811 ه . امام شافعيان به تنهايى نماز مغرب را در مسجد الحرام به پا داشت . اين كيفيت همچنان ادامه داشت تا اين كه ملك مؤيد امير مصر گرديد . نامبرده دستور داد كه ائمه سهگانه ، نماز مغرب را به همان صورت پيشين برپا نمايند و بدين ترتيب در شب ششم ذى الحجه سال 816 هجرى اين دستور عملى گرديد . همچنين ائمه سهگانه بجز شافعى ، نماز عشا را در رمضان و ائمه چهارگانه و نيز امام جماعتهاى ديگرى در نماز تراويح در مسجد الحرام همگى همزمان نماز را شروع مىكردند كه اين وضعيت همواره موجب شك و بىنظمى در صف نمازگزاران مىگرديد . اين وضعيت بيشتر در نماز مغرب به علت تعدد امامان جماعت رخ مىداد . با توجه به اين وضعيت بود كه بيشتر علما از تمامى مذاهب تعدد امام جماعت را در نمازهاى پنجگانه ، به ويژه نماز مغرب كه همگى همزمان شروع مىكردند ، محكوم و مردود شمردند . به « شفاء الغرام » مراجعه نماييد . اما در زمان ما ( سال 1318 ه . ) همه نمازهاى پنجگانه به امامت امام حنفى آغاز مىگردد و بعد از آن مالكى و سپس شافعى و در پايان حنبلى نماز مىگزارند البته به جز نماز صبح كه نخست امام شافعى به نماز مىايستد و آخرين آنها حنفى مىباشد . منبر مسجد الحرام بيشتر خلفا و حكام در روزهاى جمعه در مسجد الحرام بر روى زمين و به طرف كعبه و داخل حجر مىايستادند و خطبه مىخواندند . اين وضعيت تا سال 44 هجرى ادامه داشت تا اين كه معاوية بن ابو سفيان از شام به