ابراهيم رفعت باشا ( مترجم : هادى انصارى )
239
مرآة الحرمين ( سفرنامه حجاز و تاريخ و جغرافياى راهها و بقاع متبركه آن ) ( فارسى )
بودم ، بلندى مقام از زمين 8 / 7 ذراع و سطح بالاى آن مربع و اندازهء هر ضلع آن 4 / 3 ذراع بود و موضعى كه نقش دو پا در آن موجود است ، توسط پوششى نقرهاى پوشانده شده كه گودى جاى پا از روى نقره هفت قيراط و نيم به مقياس پارچهاى مصرى مىباشد . نخستين بار در زمان خلافت مهدى عباسى مقام زينت داده شد ؛ زيرا در هنگام برداشتن سنگ به علت سستى آن شكاف برداشت ، حاجيان كعبه از بيم از هم پاشيدن سنگ ، موضوع را به مهدى عباسى نوشته و جريان را به اطلاع او رساندند . وى در سال 161 ه . مبلغ هزار دينار يا بيشتر را براى ترميم آن فرستاد و آنان بالا و پايين سنگ را مستحكم نمودند . اين وضعيت تا زمان خلافت متوكل عباسى به همين صورت باقى بود تا در سال 236 ه . متوكل ( خليفهء عباسى ) مبلغ هفتاد هزار درهم نقره و هشت هزار مثقال طلا براى طلاكارى و زراندود نمودن مقام فرستاد كه بر روى طلاى پيشين نصب گرديد . سپس جعفر بن فضل امير مكه به همراه محمد بن حاتم طلاكارىهاى متوكّل بر روى مقام را كنده و با آن سكه ضرب نمودند ، بنابر آنچه كه گفته شده ، از آن براى جنگ با اسماعيل بن يوسف علوى كه در مكه و حجاز ، در سال 251 هجرى خروج كرده و فساد مىكردند ، استفاده نمودند . در اين دوره طلاكارى مهدى عباسى بر روى مقام همچنان باقى بود تا اين كه در محرم سال 256 ه . حاجبان مقام ، به على بن حسن عباسى امير مكه اطلاع دادند كه مقام سست گشته و قطعاتى از سنگهاى آن فرو ريخته است و ترس فرو ريختن كامل آن مىرود و از او تقاضاى كمك در بازسازى نمودند . امير موافقت كرد و مقدارى طلا و نقره در اختيار آنان قرار داد تا بر روى طلاهاى پيشين قرار گيرد . بدين منظور ، دو طوق طلايى به وزن 1992 مثقال و يك طوق از نقره ساخته شد و سپس سنگ مقام را به دار الاماره منتقل نمودند و به وسيلهء معجونى از داروهاى گياهى و جيوه ، قطعات جدا شده از سنگ مقام را ( كه در اثر بيرون آوردن آن در سال 255 و 256 ه . به 7 قطعه درآمده بود ) به يكديگر پيوند زدند و مستحكم نمودند . شخصى كه در اين سال با دست خود اين قطعات را با يكديگر پيوند داد ، بشر خادم ، يكى از بندگان امير المؤمنين ( ! ) معتمد عباسى بود . پس از پيوند و قرار دادن پوشش زينتى آن ، در تاريخ دوشنبه هشتم ربيع الأول سال 256 هجرى آن را براى قرار دادن در جايگاه اصلى خود به مسجد الحرام