ابراهيم رفعت باشا ( مترجم : هادى انصارى )

236

مرآة الحرمين ( سفرنامه حجاز و تاريخ و جغرافياى راهها و بقاع متبركه آن ) ( فارسى )

احمد بك داراى طبعى نيكوكار و كم اهميت نسبت به اموال دنيا و داراى روح ترحم و نوازش نسبت به فقرا بود . احمد بك در پايان ذى الحجه سال 979 هجرى به همراه حكم و فرمان‌هاى خليفه براى سرپرستى عمليات ساختمانى كه با نظارت و صلاحديد قاضى حسين ( كارپرداز كشور حسنى و سفير منطقه حجاز ) صورت مىگرفت به مكه وارد شد . نامبرده بزرگ مهندسان مصر آقاى محمد المصرى را به همراه خود داشت . عمليات ساختمانى هم زمان به صورت تخريب و بنا نخست از باب السلام در چهاردهم ربيع الأول سال 980 هجرى آغاز گرديد . در اين هنگام سلطان سليم خان درگذشت و فرزند او سلطان مراد جانشين وى گرديد . وى با فرمانى ديگر مجددا احمد بك را مأمور ادامهء ساختمان مسجد و به پايان رساندن آن گردانيد . بنابراين احمد بك كوشش فراوانى در پيش برد عمليات ساختمانى كرد تا اين كه در ماه‌هاى پايانى سال 984 هجرى كليه كارهاى ساختمانى مسجد الحرام به پايان رسيد . در اين حال مسجد الحرام منظرهء باشكوه و چشم‌نواز دل‌پذيرى را در برابر بينندگان به خود گرفته بود . هزينه‌اى كه در اين تجديد بنا صرف گرديد ، مبلغى حدود يكصد و ده هزار دينار ( پنجاه و پنج هزار ليره طلا تقريبا ) به همراه يكصد هزار طلاى ناب بود . هزينهء ياد شده ، جداى از هزينهء لوازم ساختمانى ؛ مانند چوب و آهن و هلال‌هاى گنبدها كه پوششى از طلا بر روى آن بود ، به شمار مىآيد و بدين گونه مسجد الحرام كنونى ساخته و پرداخته شد كه همچنان پاى برجاست . در اين نوسازى ، كارگران ارتفاع سطح زمين خيابان مسيل سيلاب‌هاى مكه را آنچنان پايين بردند كه سطح منطقهء مسفله در پايين مسجد الحرام قرار گرفت . اين كار براى جلوگيرى از نفوذ سيلاب‌ها به درون مسجد كه موجب انهدام اركان و ساختمان مسجد مىشد ، انجام گرفت . به طورى كه پس از آن اگر سيلى به راه مىافتاد از درون مسيل بيرون مسجد الحرام به سوى مسفله هدايت مىشد . مجددا مسجد الحرام در سال 1072 هجرى از سوى سليمان بك والى جده و شيخ مسجد الحرام با پولى كه محمد كزلار آغا ، سلطان مصر براى او فرستاده بود ترميم گرديد . در تمامى اين توسعه‌ها قسمت‌هاى بىاستفادهء خانه‌هاى اطراف كه براى مربع كردن مسجد خراب مىشد به مدرسه طلاب علوم دينى يا رواق و كاروانسرا براى سكونت فقيران اختصاص داده مىشد . اين مركز داراى