اين مناطقى بود كه كار پدرش بدانجا ختم گرديده بود ، توسعهء مهدى عباسى ، مسجد الحرام را به وضعيت كنونى درآورد . ( البته به جز دو توسعه‌اى كه پس از آن صورت گرفته كه در اين مورد در آينده خواهيم نوشت ) . برنامهء توسعهء مهدى در دو مرحله انجام گرفت ؛ نخست در سال 161 ه . كه در اين توسعه دو رواق بر اضافات پدر خود افزود و ديگرى در سال 167 ه . در هنگام دومين حج خود كه كعبه را نه در ميانه مسجد بلكه در قسمتى از آن ديد ، اين وضعيت را خوش نديد و به نظر آمد كه اگر كعبه در ميانهء مسجد قرار گيرد زيباتر است . مهندسان را فرا خواند و با آنان در اين مورد مشورت كرد . آنان پس از اندازه‌گيرى به اين نتيجه رسيدند كه به علت وجود مسيل و آبرو و سيلاب در يك سمت مسجد ، امكان توسعه وجود ندارد به مهدى گفتند : درهء مكه داراى سيلابهاى تند و خروشانى است و بيم داريم اگر اين دره را تغيير مسير دهيم عواقب ناخوشايندى روى دهد ، مهدى گفت : در اين مورد چاره‌اى نيست و بايد مسجد را توسعه داده ، كعبه را در ميان مسجد قرار دهيد . هر چند لازم باشد كه تمام اندوخته‌هاى بيت المال را در اين راه خرج نمايم . نيت مهدى در اين مورد استوار و رغبت او بسيار بود . مهندسان در حضور مهدى شروع به اندازه‌گيرى كردند ، بدين منظور بر بالاى تمامى خانه‌ها در مسير دره و مسيل از اول تا آخر دره را با نيزه علامت‌گذارى كردند و فاصله را از بالاى نيزه‌ها اندازه گرفتند ، تا بدانند چه مقدار از مسيل ضميمه مسجد گرديده و چه مقدار بيرون باقى خواهد ماند . سپس مهدى به عراق بازگشت و اموال زيادى را براى آنان قرار داد كه با آن ، خانه‌هاى مردم را بخرند و مسجد را توسعه دهند ، ليكن به علّت مرگ مهدى ، عمليات ساختمانى در زمان خلافت فرزندش موسى الهادى در بعضى از قسمت‌هاى يمانى و نيز قسمتهايى از سمت غربى به پايان رسيد . مهدى اموال فراوانى را در اين راه خرج كرد . به طورى كه بهاى هر ذراع مربع كه ضميمهء مسجد الحرام مىشد ، بيست و پنج دينار - دوازده و نيم ليره طلا - بود و بهاى آنچه كه در دره باقى مىماند پانزده دينار پرداخت مىشد . ستونهاى مرمرى را از مصر و ديگر كشورها توسط كشتى به جده و از جده با عرّابه به مكه آورده و به داخل مسجد الحرام انتقال دادند . ازرقى مىگويد : مهندسان توسعهء خود را از باب بنى هاشم كه روبروى دره و سيلگاه