ابراهيم رفعت باشا ( مترجم : هادى انصارى )
169
مرآة الحرمين ( سفرنامه حجاز و تاريخ و جغرافياى راهها و بقاع متبركه آن ) ( فارسى )
باغ شريف مكه باغچهاى است دل باز كه در محله جرول قرار گرفته است ، اين باغ مستطيل شكل و داراى ابعادى به طول 270 متر از سمت شمال و 180 متر از سوى غرب است كه با ديوارى به ارتفاع دو متر احاطه گرديده است . در وسط اين باغ ، منبع آبى به شكل مربع و به طول 61 متر بنا گرديده كه ضخامت اين ديوار از بالا سه متر و ربع و ارتفاع آن 4 متر است كه از سنگ آبى ساخته شده . ديوارهاى داخلى و خارجى آن آغشته به مخلوطى از قير و پودر آجر مىباشد . جهت صعود به منبع ، ابتدا توسط چهار پله از سمت شمالى بالا رفته و سپس 16 پله به طرف راست و بعد از آن 16 پله به طرف چپ منحرف شده كه بعد از چهار پلهء اول داراى دو نرده مىگردد . در انتهاى نرده و در بالاى منبع ، شمارشگر بزرگى ( درجه ) قرار داده شده است . نردهها از سنگ زيبايى ساخته شده كه كيفيت ساخت آن خود رونق و زيبايى خاصى بدان داده است . در چهار گوشهء منبع از داخل ، داراى پلههايى منظم به شكل مربع دايره بوده كه در هر گوشهء آن توسط 14 پله به كف منبع راه پيدا مىكند . طول پله بالايى يك متر و انتهايى شش متر و نيم مىباشد . در وسط ديوار هر طرف از منبعهاى زمينى دو دريچه است كه هر يك از دريچهها به ارتفاع 4 / 3 متر و عرضى نصف آن بوده كه به وسيلهء آن ، آب به سوى باغ روان مىگردد . نظير اين منبع آب در منطقه حجاز وجود ندارد . بدين سبب شرح كاملى از آن را براى شما بازگو كرديم . همچنين در اين باغ دو منبع آب ديگرى به فاصله چهار متر از يكديگر قرار دارد كه ارتفاع هر يك از آنها 6 متر است و در بالاى هر يك دو دريچه قرار گرفته كه به وسيلهء اين دريچهها آب از بالا به داخل حوضى كه در زير اين منبعها قرار دارد ، سرازير مىگردد . اين حالت منظرهء زيبايى را به وجود مىآورد و رنگ سفيد آب سرازير شده همانند قطعات نقره به هم پيوسته ، خودنمايى مىكند كه در اين سرزمين خشك و كم آب ، ديدگاه زيبايى را به وجود مىآورد . مردم از آب آن براى نوشيدن و شستن ظروف و لباسها و گاه شستشوى خود استفاده مىكردند . 4 / 1 زمينهاى اين باغ به كشت برخى صيفىجات و ميوهها اختصاص داده شده است