ابراهيم رفعت باشا ( مترجم : هادى انصارى )
165
مرآة الحرمين ( سفرنامه حجاز و تاريخ و جغرافياى راهها و بقاع متبركه آن ) ( فارسى )
در كنار نخستين جايگاه كه به « قبّه الوحى » شهرت يافته و سومين بنام « مختبأ » است كه در كنار قبّه الوحى قرار دارد و آن محلى است كه گفته مىشود پيامبر صلّى اللّه عليه و إله از سنگهاى پرتاب شده توسط مشركين بدان پناه مىبردهاند . و اللّه اعلم . طول فضاى مختبأ ، 3 / 1 4 ذراع مىباشد و آغاز آن از ديوارى است كه در آن محراب قرار دارد كه تا به ديوار روبرو - به طرف ديوار قبّه الوحى ، در سمت غربى - و عرض آن 3 / 1 3 ذراع است - كه مبدأ آن از ديوارى است كه در آن درب ورودى قرار دارد تا ديوار روبروى آن و طول محل قبة الوّحى از ديوارى كه در آن درب قرار دارد تا ديوار روبرو 3 / 2 8 ذرع و عرض آن 2 / 1 8 ذراع مىباشد . اما طول محلى كه بدان جايگاه تولد حضرت فاطمه عليها السّلام گفته مىشود 8 / 1 كمتر از پنج ذراع و عرضش از وسط ديوار آن سه هشتم ذراع مىباشد . در اين موضع ، حوض گرد كوچكى قرار دارد كه وسعت طول آن از داخل ديوار احاطه شده بر آن ، يك ذراع در يك ذراع مىباشد ، در ميانهء آن سنگ سياهى قرار دارد كه گفته مىشود همو جايگاه به دنيا آمدن حضرت است . اما طول نخستين رواق اين خانه ، بدون در نظر گرفتن خميدگيهاى آن ، 38 ذراع و عرض آن 4 / 1 7 ذراع مىباشد كه فاصلهء ميان هر يك از ستونها 4 / 1 5 ذراع است . طول رواق بعدى ، از فاصلهء ديوار قبّة الوحى تا ديوار روبروى آن ، بيست و سه ذراع و عرض آن ده ذراع مىباشد . لازم به تذكر است كه اين شمارش بر مبناى ذرع آهنى است كه طول آن پنجاه و هفت سانتىمتر بوده و در حضور من شمارش گرديد . بر روى درب اين خانه نوشته شده است : « اين خانه در دوران خلافت ناصر عباسى و نيز در هنگام سلطنت الملك الأشرف ابن شعبان بن حسين بن الملك الناصر محمد بن قلاوون ، سلطان مصر تعمير گرديده است . » در رواق نخستين اين خانه آمده است كه : « به دستور المقتداى عباسى ساخته شده است » همچنين برخى از قسمتهاى اين خانه در آغاز فرمانروايى الملك الناصر فرج بن الملك الظاهر برقوق ، با پولى كه پدرش براى ساختمان مسجد الحرام و پيرامون آن قرار داد ، تعمير گرديد كه اين تعمير پس از مرگ نامبرده در اواخر سال 801 يا 802 هجرى صورت گرفته است .