ابراهيم رفعت باشا ( مترجم : هادى انصارى )
164
مرآة الحرمين ( سفرنامه حجاز و تاريخ و جغرافياى راهها و بقاع متبركه آن ) ( فارسى )
بر روى ديوار اتاق شرقى ، طاقچهء كوچكى قرار گرفته است و بر روى آن قطعهاى از سنگ آسياب قرار دارد كه گفته مىشود : اين سنگ قطعهاى از سنگ آسيابى است كه ( حضرت ) فاطمه عليها السّلام در دوران زندگانى خود از آن استفاده مىكرده است . در طول اين خانه و در قسمت خارجى اين دالان ، سكويى در سمت شمال قرار دارد كه سطح آن از اتاقهاى ياد شده حدود يك متر و نيم بلندتر بوده و ابعاد آن 16 متر و در عرض 7 متر مىباشد . احتمالا اين جايگاه انبار كالاى تجارتى ( حضرت ) خديجه بوده است . ( نقشه صفحهء 162 را ملاحظه نماييد ) . آنچه گفته شد ، بنابر نوشتهء بتانونى است ، در سفرنامهاش ص 53 كه مىگويد : اين چيزى بود كه ما ديديم و سپس اضافه مىكند : اين مكان ، محل زندگى پيامبر صلّى اللّه عليه و إله در هنگام بعثت آن حضرت بر تمامى مخلوقات خود بوده است و بدين سبب تمامى گوشه و كنار آن را برايتان شرح دادم تا سادگى زندگى حضرت را در خانهاى كه فقط چهار اتاق داشته ، سه اتاق آن اندرونى بوده ؛ يعنى يكى از آنها اختصاص به دخترانش داشته ، دومى براى خود و همسرش بوده ، سومى براى خود و خدايش و چهارمى جداى از آنها براى خود و ساير افراد مردم . شما را به خدا ، چه نظم و ترتيب زيبا و چه معمارى جالبى را براى زندگى خود فراهم كرده بوده است ! فاسى در كتاب « شفاء الغرام » ، دربارهء مشاهدات خود از خانهء حضرت خديجه كه بر خلاف مشاهدات كنونى ما است ، چنين مىنويسد : بيشتر فضاى اين خانه تبديل به مسجد گرديده است ؛ زيرا از رواقى تشكيل شده كه سقف آن با 7 كنگره بر روى 8 ستون قرار گرفته و در روى ديوار سمت قبله سه محراب قرار دارد كه در آن بيست و شش جايگاه در دو رديف قرار داده شده است . در برابر آن رواقى است كه سقف آن با 4 كنگره بر 5 ستون قرار داده شده است . در بين دو رواق ياد شده صحنى قرار دارد و رواق دوم كوتاهتر از رواق نخستين مىباشد ؛ زيرا در نزديكى آن جايگاههايى قرار دارد كه مردم براى زيارت و تبرّك جستن از آنها ، بدين خانه رو مىآورند ، اين سه جايگاه عبارتند از : جايگاه تولد حضرت فاطمه عليها السّلام و محل ديگرى