ابراهيم رفعت باشا ( مترجم : هادى انصارى )
140
مرآة الحرمين ( سفرنامه حجاز و تاريخ و جغرافياى راهها و بقاع متبركه آن ) ( فارسى )
سوم : « بكّه » كه خداوند مىفرمايد : إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ . . . . « 1 » چهارم : « بلد الأمين » كه خداوند بدان قسم ياد كرده است ؛ وَ التِّينِ وَ الزَّيْتُونِ وَ طُورِ سِينِينَ وَ هذَا الْبَلَدِ الْأَمِينِ . « 2 » موقعيت مكه مكه بر روى مدار عرض 21 درجه و 28 دقيقه شمال و مدار طول 37 درجه و 54 دقيقهء مشرق پاريس قرار گرفته است . ارتفاع آن از سطح درياى سرخ ، حدود 279 متر مىباشد و اين شهر مقدّس پايتخت حجاز به شمار مىآيد . طول آن از شمال به جنوب دو مايل و عرض آن از كوه ابو قبيس در مشرق تا منتهى اليه كوه قعيقعان در مغرب يك مايل مىباشد . شخص پياده ، طول آن را در نيم ساعت طى مىكند و با آن كه عرض آن كمتر از طولش مىباشد ليكن به علت وجود ساختمانها بر روى تپههاى دو طرف ، گذر از آن ، زمان بيشترى را مىطلبد . مكه در مركز دشتى قرار دارد كه بارويى از كوههاى بلند اطراف آن را گرفته و بر آن سنگرهاى محكم و استوارى بنا گرديده است . كوههاى پيرامون مكه ، همانند حصارى ، شهر را دربرگرفته و به جز چهار ورودى آن ، داراى هيچگونه منفذى نمىباشد . در شمال شرقى ، راه به سوى منا است و از جنوب به سوى يمن و در شمال غربى راهى است به سوى دشت « وادى فاطمه » و در شرق ، راه به سوى جده دارد . كوههاى ياد شده به صورت دو رشته كوه شمالى و جنوبى است كه رشته كوه شمالى از كوههاى فلج در سمت مغرب ، سپس كوه قعيقعان و سپس كوه هندى و سپس كوه لعلع و پس از آن كوه كداء ، تشكيل گرديده است ، كوه كداء در شمالىترين نقطهء مكه قرار دارد كه از اين مسير پيامبر گرامى اسلام صلّى اللّه عليه و إله به مكه وارد شدند .
--> ( 1 ) - آل عمران : 96 ( 2 ) - التين : 3 - 2 - 1