ابراهيم رفعت باشا ( مترجم : هادى انصارى )
130
مرآة الحرمين ( سفرنامه حجاز و تاريخ و جغرافياى راهها و بقاع متبركه آن ) ( فارسى )
اليم در انتظارش خواهد بود ! اذيت و آزار آنان از راههاى گوناگون انجام مىشود . گاه ، بند شتر را پاره كرده و سوار را نقش بر زمين مىكنند كه مآلا تا بستن مجدد كمربند شتر ، از قافله عقب خواهد ماند و گاه او را به تنهايى در بيابان قرار داده و در اين حال شخصى اگر كيسهء ريالهاى خود را شل نكند و يا تعهد غذا و يا وعدهء لباس به دو ندهد ، از كشتن او نيز ممكن است صرف نظر ننمايد . همچنين شتر را به بهانهء اصلاح جهاز آن ، از حركت بازداشته و پس از دور شدن شتران كاروان ، فرصتى براى دستاندازى به دو فراهم مىگردد . عربها علاقهء شديدى به كشيدن سيگار دارند و اگر حاجى پيش از حركت ، مقدارى سيگار تهيه نموده و در راه به او دهد ، او را آنچنان خوشنود كرده كه از كنار شتر و بار او هيچگاه دور نشده و در طول راه وسائل راحتى و آسايش حاجى را فراهم مىكند . از ديگر عادات عربها آن است كه اگر در غذا با حاجى شريك شوند ، هيچگاه به او خيانت نمىكنند و اگر اعراب ديگر قبايل ، قصد تجاوز و تعدى به دو را داشته باشند ، او را همانند يكى از افراد قبيلهء خود دانسته و به حمايت از او برمىخيزند . پيشينه ماليات دريافت ماليات از دوران كهن مرسوم بوده است و روايت شده كه مضاض بن عمرو جرهمى از آنانى كه از شمال مكه وارد مىشدهاند ، به مقدار عشر ، ماليات دريافت مىكرده است . و سميدع از اشخاصى كه از جنوب وارد مكه مىشدند ، باز به مقدار عشر ، ماليات مىگرفته است . و اين دو ، از كاروانهاى خوراك و آذوقه ، كه جرهميان ( حاكمان مكه پيش از استيلاى قبيلهء جرهم ، كه بر اثر هتك حرمت حرم از سوى قبيلهء جرهم و قطور رانده شدند ) به مكه مىآوردند به مقدار عشر ماليات مىگرفتند ( رجوع شود به كتاب منائح الكرم نوشته سنجارى ) .