ابراهيم رفعت باشا ( مترجم : هادى انصارى )
125
مرآة الحرمين ( سفرنامه حجاز و تاريخ و جغرافياى راهها و بقاع متبركه آن ) ( فارسى )
گذارده و كردارهايشان را كنترل مىنمايد ، مردم نيز از دل و جان به دور او جمع مىگردند ؛ زيرا عدالت تأثير ديگرى بر مردم دارد و عدل سلطان ، نفوذى بيش از قدرت ستمگرانه در مردم خواهد داشت . اما شريف على پاشا ، نفوذ فراوانى بر اعراب دارد و آنان به دو احترام زايد الوصفى گذاشته و از جايگاه ويژهاى در دلها و قلبهاى آنان برخوردار است ، و همواره گفتههاى او مورد پذيرش آنان بوده و از آن اطاعت مىكنند و در حوادثى كه خوش آيند شريف نمىباشد او طرف گفتگو با اعراب بوده و آنان را به اطاعت از خواسته شريف وامىدارد . دستمزد ساربانان و عوارض گمركى در جده ، هنگام فروش هر كجاوه ، مبلغ شش قروش مصرى و نيم روپيه ماليات دريافت مىگرديد . گرچه اين مبلغ از فروشنده گرفته مىشد ليكن در واقع فروشنده ، اين مبلغ را ضميمهء مبلغ كالاى خود نموده و بر خريدار تحميل مىكرد . مبلغ دو ريال براى شريف و پنج قروش عثمانى ( - 4 قروش مصرى ) براى دولت و يك ريال نيز براى نمايندهء مطوّف در جده كه ضامن ساربان نيز بود ، ( - مقوم ) گرفته مىشد - مالياتهاى ناروايى كه خداوند بدانها حكم نكرده - هزينهء كرايهء هر شتر از جده به مكّه ، در آغاز موسم حج امسال ، شش ريال « برم » ( تقريبا معادل ده قروش مصرى ) كه اگر مالياتهاى ياد شده را از آن كم كنيم ، مبلغى حدود سه ريال براى ساربان و شترش باقى مىماند ؛ يعنى كمتر از نصف مبلغ كرايه و اين ظلمى است آشكار كه صاحبان شتر را وادار مىكند آنچه كه بتوانند از حجاج مبالغى را بستانند با آن كه كرايه در آغاز موسم حج شش ريال بود ليكن پس از رسيدن كاروان محمل به جده ، به دوازده ريال افزايش پيدا كرد ، كه اين تا مبلغ سى ريال نيز رسيد . ليكن مجددا به شش ريال كاهش پيدا كرد و به نرخ اوليهء خود بازگشت و آخرين كاهش قيمت در تاريخ هفتم ذى الحجه بود . علت افزايش كرايه تا سى ريال ، رسيدن تعداد زيادى حجاج از سمت مدينه و جده و مشرق عربستان بود كه وضعيت بىنظيرى را به وجود آورد ، آنچنان كه مسير حركت ميان جده و مكّه به صورت شبانهروزى درآمد و يك لحظه خالى از رفت و آمد حجاج نبود . چنان كه پيشتر