بهاء الدين محمد بن شيخعلي الشريف اللاهيجي
699
تفسير شريف لاهيجى ( فارسى )
ارواح مؤمنانند از اجساد ايشان بيرون آوردنى به سهولت و ناشطات مشتق است از نشط الدلو من البئر اذا اخرجها وَ السَّابِحاتِ سَبْحاً و سوگند به فرشتگانى كه حركت كنندگانند از آسمان بر زمين و از زمين به آسمان براى تدبير مصالح اهل زمين چنانچه غواصان در بحر غواصى كنند و متحرك باشند فَالسَّابِقاتِ سَبْقاً پس سوگند به فرشتگانى كه پيش اندازهء ارواح مؤمنيناند بسوى جنت پيش انداختنى فَالْمُدَبِّراتِ أَمْراً پس قسم بملائكه كه تدبير كنندگانند كافهء خلايق را از سالى تا بسالى ديگر بنا برين اين الفاظ خمسه قسم بامر واحد خواهد بود و ميتواند كه قسم باموره مختلفه باشد چنانچه على بن ابراهيم روايت كرده كه مراد ازو النازعات غرقا فرشتگان نازع ارواحند و مراد ازو الناشطات نشطا قسم به كفاريست كه نشاط كنندهاند در دنيا بمستلذات فانيهء آن زيرا كه گفته وَ النَّاشِطاتِ نَشْطاً الكفار ينشطون فى الدنيا بنا برين ناشطات مشتق از نشاطست و در تفسير وَ السَّابِحاتِ سَبْحاً گفته قسم بمؤمنانى كه به پاكى ياد كنندگانند مر خداى تعالى را به پاكى ياد كردنى بنا بر تفسير اول سابحات مشتق از سباحت بمعنى شنا كردن و تردد نمودنست و بنا برين تفسير مشتق از تسبيح است و در تفسير « فالسابقات سبقا » از حضرت ابى جعفر الباقر عليه السّلام روايت كرده كه يعنى قسم بارواح مؤمنانى كه سبقت ميجويند از ارواح مؤمنان ديگر بسوى دخول جنت مانند سبقتى كه در دنيا از يكديگر ميگرفتند و بارواح كافران كه سبقت ميگيرند از يكديگر براى دخول جهنم و شيخ امين الدين طبرسى رضى اللَّه عنه در مجمع البيان « وَ النَّازِعاتِ غَرْقاً » را چنانچه قبل ازين ترجمه كرديم تفسير كرده و گفته « و روى ذلك عن على عليه السّلام » و بعد ازين گفته « و قيل هو الموت ينزع النفوس و روى ذلك عن الصادق عليه السّلام » و بعضى كه قسم را به غير از خداى تعالى جايز نميدارند گفتهاند كه تقدير كلام چنين است كه « و رب النازعات و رب الناشطات نشطا » تا آخر و اين عدول از ظاهر قرآنست بدون حجت و برهانى يا آنكه قبل ازين حديثى مذكور