يلوح اذا لمع و ظهر يعنى ظاهر شونده است سقر و لمعان كننده براى مردمان چنانچه گفته‌اند كه انها يلوح للبشر من مسيرة خمسمائة عام و حق تعالى در سورهء ديگر فرموده وَ بُرِّزَتِ الْجَحِيمُ لِمَنْ يَرى « 1 » روايت على بن ابراهيم عليه الرحمة مؤيد اين تفسير است زيرا كه گفته « لواحة للبشر اى . يتلوح عليه فتحرقه عليها » و مراد از بشر در تفسير اول بشره و جلد است و در ثانى بمعنى آدمى عَلَيْها تِسْعَةَ عَشَرَ بر سقر موكل است نوزده فرشته يا نوزده صنف از فرشته كه آنها را خزنهء جهنم گويند اختصاص به اين عدد بواسطهء حكمت است كه از غير خداى تعالى كسى ديگر نداند ليكن ارباب معانى و حكمت در باب تقدير اين عدد تخمينى چند كرده‌اند از جملهء آنها يكى اينست كه گفته‌اند كه باعث فساد نفس يا باعتبار قواى نظريه است و يا باعتبار قواى عمليه كه آنها را قواى حيوانيه و طبيعيه گويند اما قواى حيوانيه حواس خمس ظاهر و حواس خمس باطنست و شهوت و غضب كه مجموع دوازده است و اما قواى طبيعيه : جاذبه و ماسكه و هاضمه و دافعه و غاذيه و ناميه و مولده است كه مجموع هفت است و هفت با دوازده نوزده مىشود و چون منشأ آفات و افتادن در دوزخ اين قواى نوزده‌گانه‌اند بنا برين عدد زبانيه و خازنان دوزخ به اين عدد مقرر شده . ديگر آنكه گفته‌اند كه عدد ابواب جهنم هفت است شش عدد براى كفار و يكى براى فساق مؤمنين و باعث ادخال كفار در دوزخ سه چيز است : يكى ترك اعتقاد دوم ترك اقرار سوم ترك عمل . پس بر هر بابى از ابواب سته بازاى اين سه چيز ، سه زبانيه قرار دارند كه مجموع هيجده باشد و دربارهء فساق مؤمنين زبانيه براى ترك اعتقاد و ترك قول در كار نيست پس آنچه در كار است همين براى ترك عمل است و براى آن يك خازن تعيين يافته كه مجموع نوزده باشد . و ايضا گفته‌اند كه روز و شب به بيست و چهار ساعت منقسم مىشود از جملهء اين ساعات پنج ساعت براى شغل عبادت و نماز است

--> ( 1 ) - س 81 : نازعات ، ى 36