بهاء الدين محمد بن شيخعلي الشريف اللاهيجي
426
تفسير شريف لاهيجى ( فارسى )
وثوق تام و اعتماد تمام بر حصانت و ممانعت آن حصون بود بنا برين حق سبحانه و تعالى مانعتهم حصونهم بتقديم خبر بر مبتدا فرمود و بعضى گفتهاند كه جايز است كه حصونهم فاعل مانعتهم باشد بنا برين وجه سابق جارى نيست فَأَتاهُمُ اللَّهُ پس بيامد بديشان خداى تعالى يعنى عذاب خداى تعالى مِنْ حَيْثُ لَمْ يَحْتَسِبُوا از آنجا كه گمان نميبردند به جهت استحكام قلاع و كثرت اتباع وَ قَذَفَ فِي قُلُوبِهِمُ الرُّعْبَ و بيفكند خداى تعالى در دلهاى ايشان رعب و ترس را يُخْرِبُونَ بُيُوتَهُمْ بِأَيْدِيهِمْ خراب ميكردند ايشان خانههاى خود را بدستهاى خود وَ أَيْدِي الْمُؤْمِنِينَ و بدستهاى مؤمنان ، يعنى ايشان در حين تحصن ، خانههاى خود را خراب ميكردند كه تا به تصرف مؤمنين در نيايد و مؤمنين حصارهاى خانههاى ايشان را ميكندند و خراب ميكردند تا بدين سبب باندرون خانههاى ايشان در آيند مخفى نماند كه « وَ أَيْدِي الْمُؤْمِنِينَ » معطوفست « بر ايديهم » كه تا كلمهء با بر صدر وَ أَيْدِي الْمُؤْمِنِينَ نيز در آيد و تقدير كلام چنين است كه « يخربون بيوتهم بايديهم و بايدى المؤمنين » يعنى خراب ميكردند ايشان خانههاى خود را بدستهاى خود و بدستهاى مؤمنين چنانچه در ترجمه تصريح كرده شد و چون بغض ايشان نسبت بمؤمنين و نقض عهد كه با مؤمنين داشتند باعث و سبب تخريب بيوتات ايشان شده پس گويا كه ايشان بدستهاى مؤمنين تخريب خانههاى خود ميگردند بنا برين حق تعالى فرموده كه « يخربون بيوتهم بايدى المؤمنين » و بعضى قرا « يخربون » را بتشديد را خواندهاند و در معنى تفاوت نيست چنانچه سيبويه تصريح كرده و گفته كه « يجرى كل واحد مجرى الآخر مثل فرّحه و افرحه » فَاعْتَبِرُوا يا أُولِي الْأَبْصارِ پس عبرت گيريد اى صاحبان ديدهها و از غدر با رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و إله اجتناب و احتراز نمائيد . [ سوره الحشر ( 59 ) : آيات 3 تا 5 ] وَ لَوْ لا أَنْ كَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِمُ الْجَلاءَ لَعَذَّبَهُمْ فِي الدُّنْيا وَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذابُ النَّارِ ( 3 ) ذلِكَ بِأَنَّهُمْ شَاقُّوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ مَنْ يُشَاقِّ اللَّهَ فَإِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقابِ ( 4 ) ما قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ أَوْ تَرَكْتُمُوها قائِمَةً عَلى أُصُولِها فَبِإِذْنِ اللَّهِ وَ لِيُخْزِيَ الْفاسِقِينَ ( 5 )