بودند كه ميگفتند كه آيا وقتى كه بميريم ما وَ كُنَّا تُراباً وَ عِظاماً و بگرديم ما خاك و استخوان پوسيده أَ إِنَّا لَمَبْعُوثُونَ آيا بر انگيخته شدگانيم در چنين وقتى از قبرها و زنده شدگانيم تكرار حرف استفهام براى مبالغه و تأكيد در انكارست أَ وَ آباؤُنَا الْأَوَّلُونَ آيا زنده شدگانند پدران ما كه پيش ازين اجساد و ابدان ايشان خاك شده چيزى از آنها در قبور باقى نمانده ؟ و چون استفهام براى انكارست مراد اينست كه نه ما وقتى كه پوسيده و خاك شده باشيم زنده ميشويم و نه پدران ما پس حق سبحانه و تعالى در ردّ ايشان ميفرمايد كه : [ سوره الواقعة ( 56 ) : آيات 49 تا 57 ] قُلْ إِنَّ الْأَوَّلِينَ وَ الْآخِرِينَ ( 49 ) لَمَجْمُوعُونَ إِلى مِيقاتِ يَوْمٍ مَعْلُومٍ ( 50 ) ثُمَّ إِنَّكُمْ أَيُّهَا الضَّالُّونَ الْمُكَذِّبُونَ ( 51 ) لَآكِلُونَ مِنْ شَجَرٍ مِنْ زَقُّومٍ ( 52 ) فَمالِؤُنَ مِنْهَا الْبُطُونَ ( 53 ) فَشارِبُونَ عَلَيْهِ مِنَ الْحَمِيمِ ( 54 ) فَشارِبُونَ شُرْبَ الْهِيمِ ( 55 ) هذا نُزُلُهُمْ يَوْمَ الدِّينِ ( 56 ) نَحْنُ خَلَقْناكُمْ فَلَوْ لا تُصَدِّقُونَ ( 57 ) قُلْ بگو اى محمد إِنَّ الْأَوَّلِينَ وَ الْآخِرِينَ لَمَجْمُوعُونَ إِلى مِيقاتِ يَوْمٍ مَعْلُومٍ بدرستى كه سابقين و لاحقين هر آينه جمع كرده ميشوند براى وقتى از روز معين و معلوم نزد خداى تعالى و در لمجموعون اشارتست بر اينكه مشركين انكار اصل بعث ميكنند و حال آنكه بر ايشان با وجود بعث امر زياده از آن نيز واقع مىشود كه آن زنده كردن و حركت دادن و جمع نمودن همهء ايشانست در صحراى محشر براى حساب و وزن اعمال و غير ذلك و بعد ازين بر سبيل توبيخ خطاب بمشركين مكه و بجميع گمراهان مىكند كه ثُمَّ إِنَّكُمْ أَيُّهَا الضَّالُّونَ الْمُكَذِّبُونَ پس بدرستى كه شما اى گمراهان از طريق حق ، تكذيب كنندگان حشر و نشر لَآكِلُونَ مِنْ شَجَرٍ مِنْ زَقُّومٍ هر آينه خورندگانيد از درختى كه آن درخت زقومست بنا برين من زقوم بيان شجر