بهاء الدين محمد بن شيخعلي الشريف اللاهيجي
72
تفسير شريف لاهيجى ( فارسى )
تعلق جمله بقريب اقرب از تعلق آن ببعيد است . و بعد از بيان عدم دليل عقلى بر مدعاى ايشان ، بيان عدم دليل نقلى مىكند و ميفرمايد كه أَمْ آتَيْناهُمْ كِتاباً مِنْ قَبْلِهِ آيا دادهايم ما ايشان را كتابى پيش از قرآن كه ناطق بر صحت مطلب ايشان باشد فَهُمْ بِهِ مُسْتَمْسِكُونَ پس ايشان به آن كتاب متمسك شوند و آن را حجت خود سازند و معلومست كه كتابى كه مشتمل باشد بر مدعاى ايشان اصلا نازل نشده بنا برين چنانچه ايشان را دليل عقلى بر مطلب خود نيست دليل نقلى نيز نخواهد بود بَلْ قالُوا بلكه درين مدعا معترف بتقليد شده گفتند كه إِنَّا وَجَدْنا آباءَنا عَلى أُمَّةٍ بدرستى كه ما يافتهايم پدران خود را بر طريقه و ملتى وَ إِنَّا عَلى آثارِهِمْ مُهْتَدُونَ و بدرستى كه ما بر عقب ايشان راه يافتگانيم و به آن كيش و ملت اعتقاد داريم كه آن عبادت ملائكه است وَ كَذلِكَ ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ فِي قَرْيَةٍ مِنْ نَذِيرٍ و همچنين نفرستاديم ما پيش از تو اى محمد در شهرى و دهى به هيچ پيغمبر بيم كننده إِلَّا قالَ مُتْرَفُوها مگر آنكه گفتند متنعمان و رئيسان آن قريه كه إِنَّا وَجَدْنا آباءَنا عَلى أُمَّةٍ بدرستى كه ما يافتهايم پدران خود را بر طريقه و مذهبى وَ إِنَّا عَلى آثارِهِمْ مُقْتَدُونَ و بدرستى كه ما بر سنن و طريقهء ايشان اقتدا كنندگانيم قالَ گفت آن پيغمبر بيم كننده بعد از استماع كلام ايشان أَ وَ لَوْ جِئْتُكُمْ اى أ تتبعون آبائكم و لو جئتكم بِأَهْدى مِمَّا وَجَدْتُمْ عَلَيْهِ آباءَكُمْ يعنى آيا متابعت ميكنيد پدران خود را و اگرچه آورده باشم براى شما بدينى و ملتى كه آن راه نماينده تر باشد از آنچه يافتهايد شما بر آن پدران خود را ؟ يعنى اگر بالفرض چنانچه شما اعتقاد داريد آنچه مىگوييد شما حق باشد اما آنچه من شما را به آن ميخوانم احق و اهديست و عاقل احق و اصلح را از دست نمىدهد قالُوا گفتند ايشان بمحض عناد در جواب رسول خود إِنَّا بِما أُرْسِلْتُمْ بِهِ كافِرُونَ بدرستى كه ما بدانچه فرو فرستاده شدهايد شما بدان ناگرويدگانيم اگر چه ما ارسلتم به احق و اهدى باشد فَانْتَقَمْنا مِنْهُمْ پس چون ايشان از روى جهل و عناد گفتگو كردند