بهاء الدين محمد بن شيخعلي الشريف اللاهيجي

6

تفسير شريف لاهيجى ( فارسى )

عليهم السلام مرويست كه « نحن الموازين القسط » و در بصائر الدرجات روايت كرده كه شخصى از حضرت صادق عليه السّلام معنى قول خداى تعالى را كه در سورهء أنعام فرموده : « وَ أَنَّ هذا صِراطِي مُسْتَقِيماً فَاتَّبِعُوهُ » سؤال كرد . حضرت فرمود : « هو و اللَّه علىّ هو و اللَّه الصراط و الميزان » و چون مقصود از ميزان شناخت قدر هر چيزيست و در قيامت مرتبهء هر انسانى به مقدار محبت انبياء و اوصيا و باتباع شرايع و اقتفاء آثار ايشان ظاهر مىشود پس حق است كه انبياء و اوصيا ميزان شناخت اعمال مكلفين‌اند . و در كتاب احتجاج شيخ طبرسى قدس اللَّه سره القدوسى روايت شده كه سائلى از حضرت صادق عليه السّلام پرسيد كه آيا وزن نمىكنند اعمال عباد را حضرت فرمودند : نه زيرا كه اعمال را ثقلى و جسميتى نيست كه تا آن را وزن توان كرد بلكه آن صفات و اعراض شخصىاند كه آنها را به عمل ميآورد و احتياج به وزن وقتى است كه كسى جاهل بثقل و خفت چيزى باشد و حق تعالى بر همه چيز عالمست و چيزى بر او جل شأنه مخفى نيست ، پس سائل پرسيد كه بنا برين ميزانى كه خداى تعالى در قرآن مجيد تصريح بر آن نموده چه معنى دارد حضرت فرمود : مراد از آن عدل است و مراد از ثقل موازين رجحان عمل و در مجمع البيان گفته كه : احسن اقوال در ميزان آنست كه مراد از آن عدل باشد زيرا كه مشهور است ميان فصحاء عرب كه ميگويند « سخن فلان كس و كار او موزونست » و ازين اينمعنى را اراده ميكنند كه كلام او و فعل او موافق و مطابق حاجت او واقع شده نه زياده بر آن و نه ناقص بر آن و اين نيست مگر عدل و ايضا در مجمع البيان گفته كه : « جاء الخبر أن الصلاة ميزان فمن وفى استوفى » يعنى نماز ميزانى است كه هر گاه آن را كامل كرد ثواب آن را كامل گرفت ، از اينجا معلوم مىشود كه نفس هر عملى ميزانى است اللَّه أعلم بموازين الكلام . خلافست در اينكه در قيامت يك ميزانست يا موازين متعدده فخر رازى گفته كه : أظهر آنست كه موازين متعدده باشد براى هر صنفى از اعمال قلب و جوارح و استدلال