چنان كه آن را بتفصيل در رسالهء « فيض الاله فى ترجمة القاضى نور اللَّه » ذكر كرده‌ام هر كه طالب باشد مراجعه كند در اين صورت بيانات مبالغه آميز و رمانندهء او كه در كتاب مذكور آورده بايد توجيه شود و بمعنى درستى حمل شود تا منافات بر طرف گردد . از امورى كه مؤيد دعوى اتحاد است شباهت اسلوب است فيما بين محبوب القلوب و اين تفسير در برخى از وجوه ؛ خواه در تعبير بعضى كلمات از قبيل اطلاق « نهج البلاغة المكرّمة » و « نهج البلاغة المكرّم » در هر دو كتاب « 1 » ، و به كار بردن اصطلاحات و تعبيرات حكمى و فلسفى از قبيل « لا مؤثّر فى الوجود الا اللَّه » ( چنان كه در ص 319 جلد 3 تفسير ) . و همچنين آنچه در تفسير سورهء و الشمس بعد از ذكر فَأَلْهَمَها فُجُورَها وَ تَقْواها گفته : « مخفى نماند كه عالم شهادت كه آن عالم اجسام است منقسم مىشود ببسيط و مركب و بسيط منقسم مىشود بعلوى و سفلى ( تا آخر گفتار او ) » . و همچنين آنچه در جلد اول گفته ( ص 679 ) : « و حقيقت بدا ظهور مشيّت و ارادهء جديده است در عالم نفوس كه آن نفوس منطبعهء فلكيهء و قواى سماويه است يا در عالم اعيان بعد از آنكه ظاهر نبوده » و همچنين آنچه در جلد سوم ( ص 298 ) گفته : « و در كتب حكمت طبيعى مذكور است كه بخار كه اجزاء مائيّهء و هوائيّهء رقيقه است كه از غايت صغر ( تا آخر كلام او ) » و همچنين ملاحظهء احوال ذو القرنين از همين تفسير و ملاحظهء حال وى در محبوب القلوب و نظاير اينها از ساير جهات تا حدّى مشترك در ميان هر دو كتاب كه بسيار است . و نيز از جملهء آنست آنچه در ترجمهء حال خود گفته ( ص 32 مقدمه ) :

--> ( 1 ) - رجوع شود به محبوب القلوب چاپى ص 49 و ص 84 و جاهاى فراوان ديگر از آن و به تفسير ص 291 ج 1 و ج 3 ص 40 و 69 و 175 و 500 و 880