كلام مبنى بر تحكّم است ، تا دلالت كند بر انحصار « 1 » همّت و شفاء نهمت ايشان بر طلب دنيا از جلب نفع و دفع ضرّ « إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ لِلْعالَمِينَ » ( اى تذكرت لهم فى دلايل التّوحيد و العدل و النبوّة و المعاد و القصص و التكاليف و العبادات ) يعنى مشكل است بر مناقب عظيمه « 2 » و مطالب جسيمه ، اين درّ ثمين كه در قعر درياى غيب مخزون بوده بسياست « 3 » نبوّت بساحل عالم شهادت آورده و در برابر سعى مشكور هيچ‌گونه عوضى منظور نى ، اگر چراغ هدايت در طريق معاملت برافروخته بودى و دليل عقل بدرقه سبيل مسالك مطالب ايشان گشتى لا بد تلقى به اين قول نموده از طريق تمرّد انحراف نمودى و توسّل بعروة الوثقى اين حبل متين نموده و در مدارج معارج وصول به ذروهء حقايق ترقى يافتى « 4 » . * * * ز بهر آنكه تا بالا روند افتادگان زين چه * رسن آمد فرود و كرد ايزد نام فرقانش چه سود از حفظ قرآن خواجهء بر [ پرخشم ] شهوت را * كه چرم خوك و سگ جلد است بر اوراق ديوانش قوله تعالى « وَ كَأَيِّنْ مِنْ آيَةٍ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ » اى بسا دلايل و حجّت‌هاى ظاهره و باهره بر وجود صانع جلّ و علا و حكمت بالغه و قدرت شامله او سبحانه و تعالى ، در هفت آسمان و زمين « يَمُرُّونَ عَلَيْها » كه مىگذرند بر آن آيات اين كافران يعنى مىبينند لكن در آن تأمّل نمىكنند و تدبّر نمىنمايند و از آن عبرت برنمىدارند « وَ هُمْ عَنْها مُعْرِضُونَ » اى لا يتفكرون فيها و لا يعتبرون « وَ ما يُؤْمِنُ

--> ( 1 ) - ح : انحصار همت و به شقاء تهمت . ( 2 ) - ح : ما بر مناقب عظمت و مطالب حشمت . ( 3 ) - ح : به سباحت نبوة . ( 4 ) - ح : طرفى يافتى .