استغفار امروز بود ، شما آن روز مىديديد و من در تأخير امروز مىديدم . نكته - اى درويش وقتى كه توبه فردا عذاب امروز را بازميدارد ، چرا ايمان امروز عذاب فردا را باز ندارد و حال ايمان بىاستغفار « 1 » و توبه منجى است و استغفار و توبه بىايمان منجى نيست و اللّه اعلم . لطيفهء ديگر - برادران يوسف به خطا درافتادند و دانستند كه ايشان را شفيعى نى كه بر وى گناه ايشان را درگذرانند ، به پدر گفتند : « اسْتَغْفِرْ لَنا ذُنُوبَنا » كذلك حضرت احديّت جلّ ذكره بعلم ازلى دانست كه جفاكاران امّت محمد ( ع ) به خطا و زلّت مبتلا خواهند شد ، خود به‌خودىخود ، امر فرمود مر حبيب خود را كه « فَاعْفُ عَنْهُمْ وَ اسْتَغْفِرْ لَهُمْ » و همه دانند كه اگر گناهكارى نزد شفيعى رود كه مرا پيش پادشاه شفاعت كن تا از گناه من بگذرد اميد نجات آن‌چنان نباشد كه پادشاه به خود شفيع گويد كه فلان گناهكار را شفاعت كن تا بيامرزم ، چنان كه به شفاعت يعقوب جرايم فرزندان وى درگذرانيدند ، اگر روز قيامت به شفاعت محمّد صلّى اللّه تعالى عليه و سلّم گناهان امّت وى درگذرانند و بر مسند عزّ و قبولشان بنشانند چه عجب . قوله تعالى « سَوْفَ أَسْتَغْفِرُ لَكُمْ رَبِّي » يعنى چون وقت استغفار رسد آمرزش خواهم . به روايت ابن عبّاس رضى اللّه عنهما مراد از آن وقت سحر بود ، و در خبر است كه چون پاس اوّل از شب بگذرد ، يعنى ثلث اول از شب ، منادى از آسمان « 2 » ندا كند كه « اين المتهجّدون » و چون پاس دويم شب بگذرد منادى ندا كند « 3 » از بهشت كه « اين المتعبّدون » چون سحرگاه شود ، حجابها بردارند و درهاى آسمان بگشايند منادى عرش ندا كند كه « اين المتظلّمون » « 4 » .

--> ( 1 ) - ح : و حال آنكه ايمان بىاستغفار و توبه منجى است و توبه و استغفار بىايمان منجى نيست . ( 2 ) - ح : منادى از آسمان ندا كند كه اى متهجدان . ( 3 ) - ح - الف : ندا كند كه اى متعمدان . ( 4 ) - ح : اى متظلمان .