معين الدين فراهى هروى ( ملا مسكين )
28
تفسير حدائق الحقائق ( قسمت سوره يوسف )
قصه مشتمل برين وقايع غريبه و بدايع عجيبه بود لاجرم احسن القصص آمد . وجه دويم آنست كه اين قصه « 1 » منصوب به چهار كريم بود اول گويندهء قصه كريم بود « فَإِنَّ رَبِّي غَنِيٌّ كَرِيمٌ » و به زبان رسول كريم بود « إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ » و بيان احوال كريم بود « إِنْ هذا إِلَّا مَلَكٌ كَرِيمٌ » و ذكر آن در قرآن كريم بود « إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِيمٌ » و چون كرم نزد اللّه تعالى خوبترين صفاتست قصهء كه مشتمل بود برين چهار نسبت نيز خوبترين قصهها آمد . نكته - بدان اى درويش كه تو نيز منسوبى به چهار كريم اول بنده ربّ كريمى جلّ ذكره « يا أَيُّهَا الْإِنْسانُ ما غَرَّكَ بِرَبِّكَ الْكَرِيمِ » دويم امت كريمى « 2 » « إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ » سيم كريم و كريمزادهء « وَ لَقَدْ كَرَّمْنا بَنِي آدَمَ » چهارم پيرو قرآن كريمى « إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِيمٌ » لاجرم چنان كه اين قصه خوبترين حكاياتست تو نيز خوبترين كايناتى « فَتَبارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخالِقِينَ » . وجه سيم آنست كه قصههاى پيغمبران ديگر در سورهاى متفرق مذكور است و اين قصه به تمام در يك سوره مزبور « 3 » و مسطور ، مثلا قصهء « 4 » آدم عليه السلام در دوازده سوره مذكور است « 5 » و قصه نوح نيز در دوازده سوره مسطور است ، و قصه هود عليه السلام در چهار سوره مبيّن است ، و قصه صالح ( ع ) در يازده سوره معين است ، قصه ابراهيم ( ع ) در هيجده سوره معدود است ، قصه لوط در نه سوره پيداست ، قصه موسى عليه السلام در بيست و نه سوره آورده است ، قصه شعيب ( ع ) در دو سوره ياد كرده است ، قصه عزيز در دو سوره ايراد فرموده ، قصه ايّوب عليه السلام در دو سوره تعداد فرموده قصه يونس عليه السلام در چهار سوره پديد است ، قصه داود عليه السلام در پنج سوره كشيده است ، قصه سليمان عليه السلام در چهار سوره مقرّر است قصه ذكريا عليه السلام
--> ( 1 ) - ح . اكر قصه . ( 2 ) - چ . امت رسول كريمى . ( 3 ) - ح . وجه آنست كه قصهاى پيغمبران ديگر عام در صورتهاى متفرقه مذكورست و اين قصه تمام در يك سوره مزبور . ( 4 ) - ح . وجه سيم قصه آدم . ( 5 ) - ح . مسطور است .