مشاهده توان كردن دلست ، شاهبازى كه گاهى بر كنگرهء عرش نشيند و گاهى در دامن فرش آشيان سازد دلست ، عندليبى كه گاه بر شاخ طوبى قرار گيرد و گاه بر روضهء رضا و دوحه بقا « 1 » پرد دلست . * * * اى مخزن اسرار الهى دل ما * سرمايهء ملك پادشاهى دل ما قصه چكنم با تو چه گويم دل چيست * از ماه گرفته تا به ماهى دل ما و يا چنان گوئيم كه نفس را خريد نه دل را ، زيرا كه نفس منسوب بود به بنده « قُوا أَنْفُسَكُمْ وَ أَهْلِيكُمْ ناراً » و دل منسوب به حضرت او بود ، سبحانه و تعالى « قلب المؤمن بين اصبعين « 2 » من اصابع الرّحمن يقلّبه كيف يشاء » دل خود از آن حضرت او بود و نفس و مال را كه بحسب ظاهر در تصرّف بنده مىنمود آن را نيز بخريد تا همگى بنده مضاف به حضرت او باشد ، لا جرم بيع مؤمن جائز نيست و مال او را غارت كردن روا ، نى ، زيرا كه ظاهر و باطن او از آن حق تعالى است ، اما ظاهر نفس و مال را بتصرّف و اختيار بنده بازگذاشت و تعهّد دل به‌خودىخود اختيار فرمود تا هر نوع تصرّف كه خواهد در دل تواند كرد . * * * اصبعين عشق اندر دل تصرف مىكند * خوش‌دلى كاندر كف دلدار يابد پرورش دل ز نخل قامتش در زير بار آمد و ليك * ميوه آن بهتر كه اندر بار يابد پرورش

--> ( 1 ) - الف : لقا . ( 2 ) - د - ح : بين الاصبعين .