الملا فتح الله الكاشاني

80

تفسير خلاصه منهج الصادقين ( خلاصة المنهج ) ( فارسى )

عَمَّا يَصِفُونَ از آنچه وصف ميكنند كافران از نسبت خويشى و نسبت ولادت بوى و همهء كفار در حق او سبحانه اين سخنان نالايق و ناسزا ميگويند . إِلَّا عِبادَ اللَّهِ مگر بندگان خداى الْمُخْلَصِينَ كه پاك شدگانند از اين شك و شبهات و دايم به كلمه حمد و ثنا ستايش حضرت احدية ميكنند و سخنان كه سزاوار و لايق صمدية است بر زبان ميرانند بعد از آن خطاب مىكند بجميع مشركان و ميگويد . فَإِنَّكُمْ پس بدرستى كه شما اى اهل كفر و شرك وَ ما تَعْبُدُونَ و آنچه ميپرستيد از بتان . ما أَنْتُمْ نيستيد هيچكدام عَلَيْهِ بِفاتِنِينَ بر خداى تباه كنندگان ببندگان او باضلال و اغوا . إِلَّا مَنْ هُوَ مگر آن كسى كه او صالِ الْجَحِيمِ در آينده است به آتش سوزان يعنى شما و معبودان شما هيچكدام نميتوانيد كه اغواى بندگان كنيد براى خداى بر اين وجه كه بر او غالب شويد و بندگان او را از دين او برگردانيد مگر جماعتى كه علم الهى تعلق گرفته باشد به آنكه مرتد شوند و در صفت كفر بميرند و بدوزخ روند بعد از آن حق تعالى بجهة رد قول آنها كه ملائكه را معبود خود ميدانستند و بپرستيدن ايشان اقدام مينمودند بجبرئيل امر فرمود كه حبيب مرا از عبودية خود و ابناى جنس خود خبر ده و بگو كه . وَ ما مِنَّا و نيست از ما هيچكس إِلَّا لَهُ مگر آنكه او را براى عبادت مَقامٌ مَعْلُومٌ جائيست دانسته شده و مقرر گشته كه در آنجا بپرستش او كه سبحانه است مشغولست يعنى هر يكى را از ما به قدر مرتبهء خود مقاميست از عبادت كه از آن در نميتواند گذشت يعنى بعضى هميشه ايستاده‌اند و بعضى دايم در ركوع‌اند و بعضى در سجود كه هيچكدام از آنحالت ديگر مشتغل نميتوانند شد پس چگونه مخلوق و مربوب او سبحانه باشيم و ببندگى او در بند و از روى خوف و خشيت و خشوع و مذلت بعبادت او سبحانه مشغول چگونه لياقت رتبهء ربوبيت و معبودية داشته باشيم . وَ إِنَّا لَنَحْنُ الصَّافُّونَ و بدرستى كه ما صف كنندگانيم باقدام در موقف طاعة و موضع عبادت و گسترانيده‌ايم بالهاى خود را براى خضوع و خشوع يا از براى انتظار امر او سبحانه تا چون امر او در رسد فى الحال در آن مسارعة كنيم و اگر العياذ باللّه اندكى تهاونى در آن واقع شود مستوجب سخط و خشم او سبحانه شويم و به عذاب ابدى معذب باشيم . وَ إِنَّا لَنَحْنُ الْمُسَبِّحُونَ و بدرستى كه ما تسبيح كنندگانيم مر خداى را و تنزيه نمايندگان از جميع نالايق و ناسزاوار و در بعضى تفاسير آورده‌اند كه كلام پيغمبر و مؤمنانست يعنى هر يك از ما فرداى قيامة در بهشت مقامى