الملا فتح الله الكاشاني
324
تفسير خلاصه منهج الصادقين ( خلاصة المنهج ) ( فارسى )
سُنَّةَ اللَّهِ سنت نهاده است خداى سنت نهادنى در ميان شما الَّتِي قَدْ خَلَتْ آنچنان سنتى كه گذاشته است مِنْ قَبْلُ پيش از اين در ميان امتان ديگر يعنى طريقه و عادة قديمهء الهى جاريست در ميان امم سابقه و لا حقه كه هميشه انبيا و اوليا بر اعداى او غالب باشند و اهل طاعة منصور و اهل معصيت مخذول كما قال اللّه تعالى لاغلبن و رسلى وَ لَنْ تَجِدَ و هرگز نيابى لِسُنَّةِ اللَّهِ مر طريقه و عادت خدا را در نصرت انبيا و اوليا تَبْدِيلًا تغيير دادنى يعنى هيچكس نتواند كه طريقهء او سبحانه را متبدل سازد و متغير گرداند از انس بن مالك روايتست كه در حينى كه حضرت رسالت ( ص ) در حديبيه نزول فرموده بود هشتاد تن از اهل مكه وقت نماز صبح از جبل تنعيم فرو تاختند تا اصحاب را بقتل رسانند اصحاب بر ايشان غالب شده همه را بگرفتند و آنگاه پيغمبر ايشان را آزاد كرد تا در حرم قتل واقع نشود و مقارن اينحال آيه آمد كه . وَ هُوَ الَّذِي و او آن كسى است كه از محض فضل خود كَفَّ أَيْدِيَهُمْ دفع كرد دستهاى كفار مكه را عَنْكُمْ از شما وَ أَيْدِيَكُمْ عَنْهُمْ و بازداشت دستهاى شما را از ايشان بِبَطْنِ مَكَّةَ در وادى مكه يعنى در حديبيه مِنْ بَعْدِ أَنْ أَظْفَرَكُمْ پس از آنكه ظفر داد شما را و غالب ساخت عَلَيْهِمْ بر ايشان مراد از آن هشتاد كساند وَ كانَ اللَّهُ و هست خداى بِما تَعْمَلُونَ به آنچه ميكنيد از مجادله با كفار در اول بار براى فرمان سيد ابرار و براى آنكه دست از ايشان باز نميداريد و نميكشيد و به جهت تعظيم حرمت حريم حرم محترم پروردگار بَصِيراً بينا و شما را بر آن جزاى نيكو خواهد داد در دنيا و عقبى و نزد بعضى آنست كه عكرمة بن ابى جهل با پانصد كس بحديبيه آمد تا با پيغمبر مجادله كند آنحضرت خالد بن وليد را با جمعى بفرستاد و ايشانرا منهزم ساخته ميدوانيدند تا همه را در حيطان مكه داخل گردانيدند و برگشتند حق تعالى در عقب اين آيه فرستاد بعد از آن سبب منع دخول مسلمانان در اين سال در مكه بيان كرده فرمود كه . هُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا ايشاناند آنان كه نگرويدند به خدا و رسول وَ صَدُّوكُمْ و بازداشتند شما را عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ از دخول مسجد حرام و طواف كعبهء معظمه و احلال از عمره وَ الْهَدْيَ و منع كردند آن را نيز كه از روى هديه براى قربان آورده بودند از شتران مَعْكُوفاً در حالتى كه بازداشته بودند أَنْ يَبْلُغَ مَحِلَّهُ از آنكه برسد بجاى خود يعنى به مكان نحر كه مكه است همچنانكه موضع ذبح هدى منى است و هدى كه همراه داشتند هفتاد شتر بودند و تقليد كه اشعار كرده بودند و