الملا فتح الله الكاشاني
293
تفسير خلاصه منهج الصادقين ( خلاصة المنهج ) ( فارسى )
زمان جاريست تا زمانى كه باقى نماند حرب يا هيچ مشركى بسبب زوال شوكت ايشان و يا تا زمان نزول عيسى از آسمان چه در آن زمان حكم قتال در هيچ جا باقى نماند به جهت انتشار حكم اسلام بهمهء اطراف و اكناف عالم و عدم بقاى كفر ميان بنى آدم و در حديث آمده كه جهاد باقى است از زمان بعثت من تا آن زمان كه مقاتله كنند آخر امت من با دجال ذلِكَ اينست كار حرب كه مذكور شد و از ائمهء هدى منقولست كه هر اسيريرا كه بگيرند پيش از انقضاى حرب امام مخير است ميان آنكه بكشد و يا دست و پا قطع كند بر خلاف هم و آنچنان بگذارد تا هلاك شوند و در اين صورت او را من و فدا جايز نيست و بعد از امر بقتال بدون انزال عذاب استيصال بيان حكمت آن مىكند كه وَ لَوْ يَشاءُ اللَّهُ و اگر خواهد خداى لَانْتَصَرَ مِنْهُمْ انتقام كشد از كفار به عذاب استيصال از خسف و رجف و غرق و غير آن بدون آنكه كار بكارزار كشد وَ لكِنْ و ليكن امر بجهاد و عدم انتصار او سبحانه از اهل عناد لِيَبْلُوَا به جهت آنست كه بيازمايد بَعْضَكُمْ بِبَعْضٍ برخى از شما را به برخى يعنى معاملهء آزمايندگان كند به اين وجه كه مؤمن را بكافر مبتلا كند تا جهاد كنند و ثواب عظيم يابند و كافر را بمؤمن آزمايش كند تا بسبب عقوبت حرب از كفر باز ايستند و الّذين قاتلوا و آنان كه كارزار كنند و حفص قتلوا ميخواند يعنى چون كشته شوند فِي سَبِيلِ اللَّهِ در راه خداى تعالى فَلَنْ يُضِلَّ پس هرگز ضايع و باطل نگرداند خداوند أَعْمالَهُمْ كردارهاى ايشان را بلكه جزاى جهاد را بر وجه اتم و اكمل بر ايشان رساند به اين وجه كه . سَيَهْدِيهِمْ زود باشد كه راه نمايد ايشانرا در دنيا به كارهاى خير و صواب و در آخرت بدرجات فوز و ثواب وَ يُصْلِحُ و بصلاح آورد براى ايشان بالَهُمْ حال ايشانرا در هر دو جهان . وَ يُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ و درآورد ايشان را به بهشت عَرَّفَها لَهُمْ در حالتى كه تعريف كرده است آن بهشت را براى ايشان در دنيا تا اشتياقى بجانب آن پيدا كرده مرتكب عملى شوند كه سبب دخول آن باشد يا آنكه منازل و درجات آن را در آخرت قبل از دخول بايشان نمايد تا در حين دخول بمنازل خود چنان پندارند كه سالها آنجا بودهاند و آمد و شد كرده و استيناس به آن پيدا كنند و يا حفظه كه در دنيا موكل بندگانند در آخرت در پيش ايشان روند و منازل و عطايا كه نامزد ايشان بوده باشد بايشان تعريف كنند و نيز به جهت تحريص بر قتال ميفرمايد كه . يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اى آنان كه گرويدهايد إِنْ تَنْصُرُوا اللَّهَ اگر يارى كنيد خدايرا يعنى دين او را و پيغمبر او را بواسطهء