نه آنكه ملك الموت بفرمان خداى قبض روح ما مىكند وَ ما لَهُمْ و نيست آن مشركانرا بِذلِكَ به اين گفتار بىاعتبار مِنْ عِلْمٍ هيچ دانشى يعنى اين كه موت و حياة را منحصر ميدانند در دنيا و نسبت هلاك را بروزگار ميدهند سخنى است كه بدان هيچ دليلى و حجتى ندارند بلكه محض تقليد و تقليد محض است و بدلايل عقلى رجوع نميكنند تا عالم شوند اينكه او سبحانه محيى عباد است در روز معاد و محيى ايشان بحسب حقيقة حضرت آفريدگار است نه تقلب دهور و اعصار و گردش ليل و نهار إِنْ هُمْ نيستند ايشان إِلَّا يَظُنُّونَ مگر كه گمان مىبرند يعنى باعث ايشان بر اين محض پنداريست و عين عناد و اصرار ابو سعيد گفت كه مشرك و ملاحده جميع حوادث و وقايع را بروزگار اسناد ميكردند از موت و حياة و مرض و صحت و فقر و غنا و عداوت و صداقت و غير آن و آن را فاعل همه ميدانستند پس هر سختى و مصيبتى كه بايشان ميرسيد روزگار را دشنام ميدادند و از اين معنى بى خبر بودند كه فاعل اينها حضرت كردگار است نه روزگار و لهذا حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرموده كه روزگار را دشنام مدهيد كه روزگار خداست يعنى محدث حوادث و موقع وقايع خداست نه دهر پس فاعل آن را دشنام مدهيد و نيز در صفت ملحدان و منكران ميفرمايد كه . وَ إِذا تُتْلى عَلَيْهِمْ و چون خوانده شود بر ايشان آياتُنا آيتهاى كتاب ما بَيِّناتٍ در حالتى كه واضح الدلالتست بر آنچه مخالف معتقد ايشانست يا مبين آن ما كانَ حُجَّتَهُمْ نباشد دليل برهانى ايشانرا در مقابلهء آن إِلَّا أَنْ قالُوا ائْتُوا مگر آنكه گويند بياريد بِآبائِنا پدران ما را يعنى زنده گردانيد ايشانرا إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ اگر هستيد راستگويان در آنكه معيد اموات خدايست و شبههء نيست در اينكه صدور اين كلام از ايشان از روى جهالت بود زيرا كه احياى موعود موقوفست بوقت خاص كه دار الجزا است و نيز عدم احياى ايشان در دنيا جهت آنست كه استدعاى مشركان در اين باب در وجه اختراع و عناد بود نه از روى طلب رشد . قُلِ اللَّهُ يُحْيِيكُمْ بگو اى محمد در جواب ايشان كه خداى زنده ميسازد شما را در ارحام امهات چه غير او بر آن قدرت ندارد ثُمَّ يُمِيتُكُمْ پس ميميراند شما را در دنيا نزد انقضاى آجال ثُمَّ يَجْمَعُكُمْ پس جمع كند شما را در قبور إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ تا روز رستخيز لا رَيْبَ فِيهِ هيچ شكى نيست در آمدن آن بجهة قيام حجة بر آن پس شما را در آن روز مبعوث سازد يعنى چون كه شما مقريد كه خداست كه زنده مىكند شما را و ميميراند پس بر شما لازم است كه اعتراف كنيد