أَهْدى راه يافته‌تر بقول او مِنْ إِحْدَى الْأُمَمِ از امتى كه يكى از امتان گذشته‌اند چون يهود و نصارى و غير ايشان فَلَمَّا جاءَهُمْ پس آنهنگام كه آمد بديشان نَذِيرٌ بيم كنندهء يعنى حضرت خاتم الانبياء صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ما زادَهُمْ زياده نكرد آمدن آن نذير ايشانرا إِلَّا نُفُوراً مگر رميدن از حق و دور شدن و نيفزود ايشانرا مگر . اسْتِكْباراً فِي الْأَرْضِ گردن كشى از فرمان الهى در زمين وَ مَكْرَ السَّيِّئِ و افزون نگرد ايشان را مگر آنكه كردند مكر بدى وَ لا يَحِيقُ الْمَكْرُ السَّيِّئُ و احاطه نميكند مكر بد إِلَّا بِأَهْلِهِ مگر باهل آن مكر و هر ماكرى مكر وى بوى احاطه كند و اطراف و جوانب وى را فرا گيرد و هر چه در باب كسى انديشيده باشد در بارهء خود مشاهده كند مراد آنست كه مكرى كه كفار در بارهء حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و اصحاب او قصد ميكردند از قتل و جلا و سبى و ضرب و غير آن بايشان عايد شد همچنانكه در واقعهء بدر از پيغمبر خدا روايت است كه فرمود مكر كننده را يارى مدهيد كه حق تعالى ميفرمايد كه و لا يحيق المكر السيىء الا باهله و ستمكاران را يارى مكنيد كه حق تعالى فرموده كه انما بغيكم على انفسكم كعب الاحبار ابن عباس را گفت كه من در تورية خوانده‌ام كه هر كه گودى بكند براى قصد مردمان خود در آن گود افتد ابن عباس فرمود من اين آيه را در قرآن يافته‌ام پس اين آيه را تلاوت فرمود و در مثل عرب واقع شده كه من حفر بئرا لاخيه وقع فيه منكبا هر كه بكند گودى براى برادر خود سرنگون در آن افتد و ضرب المثل عجم است كه بدمكن كه بد افتى و چه مكن كه خود افتى فَهَلْ يَنْظُرُونَ پس آيا انتظار نمىبرند و چشم نميدارند مكذبان و بدكاران إِلَّا سُنَّتَ الْأَوَّلِينَ مگر سنت و طريقهء خدا را در پيشينيان يعنى عادة اللّه بر تعذيب مكذبان و ماكران گذشتگان مراد آنست كه عادت خدا جاريست بر آنكه هر كه تكذيب رسل و كتاب او كند عذاب بر او نازل شود بقوله فَلَنْ تَجِدَ پس نيابى اى محمد لِسُنَّتِ اللَّهِ مر طريقهء عادت خدا را تَبْدِيلًا تغيير دادنى يعنى هيچكس عذاب او را به ثواب بدل نتواند كرد وَ لَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ و نيابى مر سنت خداى را تَحْوِيلًا گردانيدنى يعنى هيچكس عقوبة الهى را از مكذبان و ماكران به ديگرى حواله نتواند كرد پس بر سبيل تقرير قول مذكور ميفرمايد كه . أَ وَ لَمْ يَسِيرُوا آيا سير نميكنند اهل مكه كه منكر اهلاك خدايند اهل تكذيب را فِي الْأَرْضِ در زمين كه آن مسافة است ميان شام و يمن فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كانَ تا بنگرند در راه شام و يمن كه چگونه بود عاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ