الملا فتح الله الكاشاني

185

تفسير خلاصه منهج الصادقين ( خلاصة المنهج ) ( فارسى )

نفس الامر هِيَ أَحْسَنُ نيكوتر است يعنى غضب را بحلم تسكين ده و گناه را بعفو و لغو را بتغافل و بكلام حق سخن باطل را پس مراد با حسن زيادتى مطلقه است يا دفع كن ويرا بحسنهء كه نيكو تر باشد از حسنه‌اى يعنى هرگاه دو حسنه يا بىسيئه را با حسن آن دفع كن مثلا اگر شخصى با تو بدى كند پس حسنه آنست كه او را عفو كنى و احسن آنكه بعوض آن با او احسان نمائى و امام جعفر صادق عليه السلام فرمود كه حسنه تقيه است و سيئه فاش گردانيدن مذهبست و بر هر تقدير ميفرمايد كه هرگاه تو دفع كنى سيئه را با حسن فَإِذَا الَّذِي پس آنهنگام آنكسيكه بَيْنَكَ وَ بَيْنَهُ عَداوَةٌ ميانهء تو و ميانهء او دشمنى است كَأَنَّهُ وَلِيٌّ گوييا دوستى كارساز بوده در دين حَمِيمٌ خويش و مهربان در نسب يعنى بميامن اين خلق حسن دشمنى كه در دين معاند و منكر تو باشد دوست و شفيق تو گردد و يار و هوادار . وَ ما يُلَقَّاها و داده نشود اين خصلت كه مقابل بدى نيكى است إِلَّا الَّذِينَ صَبَرُوا مگر آنان كه شكيبائى نمايند بر مكروهات و اذيات و نفس را از انتقام منع كرده خشم را فرو خورده وَ ما يُلَقَّاها و عطا كرده نشود اينخليقهء حسنه و نتيجهء پسنديده إِلَّا ذُو حَظٍّ عَظِيمٍ مگر خداوند بهرهء بزرگ و نصيب و افراز راى و عقل و يا از ثواب و خير و يا از كمال ايمان و يا از تمامت نفس باخلاق حسنه . وَ إِمَّا يَنْزَغَنَّكَ و اگر برسد به تو مِنَ الشَّيْطانِ از تلبيس ابليس نَزْغٌ خارى يعنى اگر شيطان نيشى به تو رساند و وسوسه دهد در ترك اين خصلت پسنديده فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ پس پناه جوى بخداى از شر او إِنَّهُ بدرستيكه خداى هُوَ السَّمِيعُ اوست شنوا مر كسى را كه بگفتار استعيذ باللّه مترنم شود الْعَلِيمُ دانا به نيت صالح او بعد از آن در بيان دلالت قدرت و وحدت خود ميفرمايد كه . وَ مِنْ آياتِهِ و از جملهء نشانهاى قدرت الهى اللَّيْلُ وَ النَّهارُ شب و روز است كه متعاقب يكديگرند روز براى كسب معيشت و شب بجهة استراحت وَ الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ و آفتاب و ماه است كه تقدير ايشان بر وجه استقرار است و تدبير ايشان بر نظام استمرار پس هر يك باندازهء مقرر و مقدر ميآيند و ميروند لا تَسْجُدُوا لِلشَّمْسِ سجده ميكنيد مر آفتابرا وَ لا لِلْقَمَرِ و نه ماه را چه آنها مانند شما مخلوقند و مسخر فرمان پس رتبهء معبوديت نداشته باشند وَ اسْجُدُوا لِلَّهِ و سجده كنيد مر خدايرا الَّذِي خَلَقَهُنَّ آنخدائيكه آفريده است شب و روز را و ماه و آفتاب را إِنْ كُنْتُمْ إِيَّاهُ تَعْبُدُونَ اگر هستيد از روى وحدانيت كه مر او را