استكبار كردند با وجود علم ايشان به آن پس ايشانرا در باديهء ضلالت فرو گذاشتيم و مدد توفيق از ايشان برگرفتيم و نزد اينحال ماسواى شياطين قرينى و هم‌نشينى ايشانرا باقى نماند خلاصه معنى آنست كه ما ايشانرا واگذاشتيم به جهت عناد و جحود تا بعوض ايشان قرنائى كه امر بمقارنة ايشان واقع شده بود از صلحا و اتقيا شياطين قرين ايشان شدند نه اهل صلاح فَزَيَّنُوا لَهُمْ پس بياراستند براى ايشان ما بَيْنَ أَيْدِيهِمْ آنچه در پيش ايشانست از امتعه دنيويه و متابعت شهوات نفسانيه تا در طلب آن مستمر شدند وَ ما خَلْفَهُمْ و آنچه از پس ايشانست از امور اخرويه كه بعث و نشور و بهشت و دوزخ است يعنى وقوع آن را در خواطر ايشان درآوردند تا انكار آن كردند وَ حَقَّ عَلَيْهِمُ الْقَوْلُ و واجب گشت بر ايشان سخن حق يعنى كلمهء عذاب فِي أُمَمٍ قَدْ خَلَتْ در حالتى كه بودند از جملهء امتانى كه گذشته بودند مِنْ قَبْلِهِمْ پيش از ايشان مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ از ديوان و آدميان يعنى ايشان در ارتكاب معاصى و قبايح و تكذيب رسل در سلك امم سابقه بودند و در شمارهء ايشان مراد آنست كه همچنانكه امم مكذبه لايق عذاب بودند اينجماعت نيز سزاوار عذابند إِنَّهُمْ بدرستى كه كافران كانُوا خاسِرِينَ هستند زيان كاران و تاوان زدگان چه سعادت سرمدى را بشقاوت ابدى بدل كردند و نقد تمام عيار معرفت را بزر مغشوش فروخته‌اند از ابن عباس مرويستكه رؤساى كفار از معارضهء قرآن عاجز گشتند و ترسيدند كه اعراب از جوانب بيايند و استماع آن نموده ايمان آورند پس با اتباع خود متفق شدند بر آنكه چون حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم قرآن خواند نوعى كنند كه در غلط افتد پس هرگاه آن حضرت به قرآن خواندن مشغول شدى جمعى از ايشان در مقام تعرض درآمده آوازها برداشتند و سخنان بيهوده و هرزه ميگفتند و صفير ميزدند و دست بر هم ميكوفتند و رجزها و شعرها ميخواندند حق تعالى اين آيه فرستاد . وَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا و گفتند آنان كه نگرويدند يعنى مشركان مكه با يكدگر ميگفتند لا تَسْمَعُوا مشنويد و گوش مداريد لِهذَا الْقُرْآنِ مر شنيدن اين قرآن را كه محمد ميخواند وَ الْغَوْا فِيهِ و سخن لغو و بيهوده بگوئيد در ميان و در روى او لَعَلَّكُمْ تَغْلِبُونَ تا شايد كه غلبه كنيد بر تلاوت او و او را از خواندن و اصحاب او را از شنيدن باز داريد . فَلَنُذِيقَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا پس بچشانيم آنان را كه كافر شدند يعنى گروهى را كه آمر و قائل اين