قادر است بر خلق زمين به دو روز وَ تَجْعَلُونَ لَهُ أَنْداداً و ميگردانيد از براى او همتا به آن يعنى ميسازيد از براى او اشباه و امثال كه در نهايت عجزند ذلِكَ آن قادرى كه زمين را آفريد رَبُّ الْعالَمِينَ پروردگار عالميانست و آفرينندهء جميع ممكنات . وَ جَعَلَ فِيها رَواسِيَ و آفريد در زمين كوههاى بلند پايدار مِنْ فَوْقِها از زبر زمين تا منافع ببندگان برسد و بر ايشان ظاهر شود فايدهء آن وَ بارَكَ فِيها و بركت كرد در آن كوهها يعنى بسيار گردانيد منافع آن را از معادن و منابع از نباتات و اشجار بدون زرع و غرس وَ قَدَّرَ فِيها و تقدير كرد بر زمين أَقْواتَها روزيهاى اهل زمين را يعنى معين ساخت در آن از براى هر نوعى از جنس حيوانات آنچه به آن معيشت كنند يا مخصوص ساخت حدوث هر قوت را بقطراى از اقطار چون گندم و جو و برنج و خرما و زرة و امثال آنها كه هر يكى غالب قوت بلدىاند فِي أَرْبَعَةِ أَيَّامٍ در تتمه چهار روز يعنى در روز ديگر كه آن سه شنبه و چهار شنبه بود اين كلام از قبيل آنست كه كسى گويد كه سير كردم از بصره تا بغداد در مدة ده روز تا كوفه مدت پانزده روز كه تتمه پنج روز است سَواءً كه يكسان بود يكسان بودنى يعنى چهار روز تمام بىزياده و نقصان و آن حصر چهار روز است لِلسَّائِلِينَ مر پرستندگان را يعنى اين جوابيست مر جماعتى را كه سؤال كنند كه خلق زمين و تقدير آنچه در اوست در چند مدت بوده عكرمه از حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم روايت كرده كه حق سبحانه و تعالى زمين را در روز يكشنبه و دو شنبه خلق فرموده و كوهها در سه شنبه و اشجار و مياه را در چهار شنبه و سماوات را در پنجشنبه و شمس و قمر و نجوم و ملائكه و آدم را در جمعه . ثُمَّ اسْتَوى بعد از آن قصد كرد بر وجه استقامت إِلَى السَّماءِ بسوى آفريدن آسمان يعنى حكمت داعى او شد كه بعد از خلق اجرام سفليه خلق آسمان نمود بقدرت غالبه بىصارفى كه او را از آفريدن آن منحرف گرداند وَ هِيَ دُخانٌ و حال آنكه آسمان در آن روز دودى بود يعنى بخار آب بهيئة دود - در اكثر تفاسير مذكور است كه حق تعالى بعد از خلق عالم سفلى و علوى جوهرى سبز بيافريد و به نظر سياست در او نگريست آب شد و بعد از آن آتش بر آن مسلط گردانيد تا به جوش آمد كفى و بخارى بيرون آورد و بر بالاى آب بداشت بعد از آن آب را بسته ساخت پس از آن بخار مرتفع آسمان را بيافريد و عرش را بر بالاى آن بيافريد و از آن آب بسته زمين را خلق فرمود و چون خلق آسمان و زمين را نمود فَقالَ لَها وَ لِلْأَرْضِ پس گفت مر آسمان و زمين را ائْتِيا بيائيد به آنچه شما را فرمايم طَوْعاً در