آن كرده فرمود كه بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ حم تَنْزِيلٌ مِنَ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ بعضى از اقوال علما در تفسير اين دو حرف در سورة المؤمن تحرير يافت و حم اگر اسم اين سوره است معنى آنست كه اين سوره فرو فرستاده شده است از نزد خداى بخشنده بمؤمنان بجميع مردمان و اگر اسم سوره نيست معنى بر اين نهج است كه فرو فرستاده شده است از جانب خداى بخشنده مهربان . كِتابٌ فُصِّلَتْ آياتُهُ كتابيست تفصيل داده شده است آيتهاى آن در معنى مختلفه از احكام آن و امثال و مواعظ و امر و نهى و ترغيب و ترهيب و وعده و وعيد و حلال و حرام قُرْآناً عَرَبِيًّا قرآنى است بلغت عرب لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ براى گروهى كه دريابند معنى آن را و بدان بگروند . بَشِيراً وَ نَذِيراً در حالتى كه مژده دهنده است مر جماعتى را كه به آن عمل كنند بيم كننده و بدوزخ برند مر آنها را كه به آن نگروند با وجود اين صفات جليله فَأَعْرَضَ پس روى برتافتند از قبول آن أَكْثَرُهُمْ بيشتر مردمان فَهُمْ لا يَسْمَعُونَ پس ايشان نميشنوند بسمع قبول بجهة عدم تأمل و تدبر ايشان در آن . وَ قالُوا و گفتند مشركان قُلُوبُنا فِي أَكِنَّةٍ دلهاى ما در پوششهاست مِمَّا تَدْعُونا از فهم آنچيزيكه ميخوانى ما را إِلَيْهِ بسوى آن يعنى قرآن را در نمييابيم وَ فِي آذانِنا وَقْرٌ و در گوشهاى ما گرانيست از استماع قرآن پس آنچه بر ما ميخوانى نميشنويم وَ مِنْ بَيْنِنا وَ بَيْنِكَ حِجابٌ ميان ما و ميان تو پرده‌ايست كه مانع رسيدن ما است به تو اين تمثيل جهت تباعد قلوب ايشانست از تعقل آنچه بر ايشان ميخوانند از آيات قرآن و عدم اعتقاد ايشان به آن بر وجهى كه گوئيا دلهاى ايشان در پرده است و در گوش ايشان گرانيست كه هيچ چيز نميشنوند و در تفسير طبرسى مذكور است كه أبو جهل جامه را ميان خود و ميان پيغمبر پرده ساخت و در پس آن پرده رفت و گفت اى محمد تو از آن جانب و ما از اين طرف فَاعْمَلْ پس عمل كن تو بر دين و مذهب خود إِنَّنا عامِلُونَ بدرستيكه ما عمل كنندگانيم بر كيش و ملت و عمل خود يا تو كوشش كن در ابطال امر ما كه ما نيز در ابطال امر تو تقصير نميكنيم يا تو كار كن براى آخرت خود كه ما براى دنياى خود عمل ميكنيم و چون مشركان تعنت و تحكم از حد بردند حق تعالى رسول خود را امر كرد كه . قُلْ بگو اى محمد مر اين جماعت تيره ضمير را إِنَّما أَنَا جز اين نيست كه من بَشَرٌ مِثْلُكُمْ