الملا فتح الله الكاشاني

170

تفسير خلاصه منهج الصادقين ( خلاصة المنهج ) ( فارسى )

وَ مِنْها تَأْكُلُونَ و برخى از آن ميخوريد چون گوسفند و برخى ديگر قابليت هر دو دارند چون شتر و گاو . وَ لَكُمْ فِيها و مر شما راست در چهار پايان مَنافِعُ منفعت بسيار چون پشم و شير و غير آن وَ لِتَبْلُغُوا عَلَيْها و آفريد ايشانرا تا برسيد به جهت سفر كردن بدان يعنى بر برخى از آن حاجَةً فِي صُدُورِكُمْ بحاجتى كه در سينهاى شماست از تجارت در بلاد متقاربه و متباعده و زيارت كردن و حج گذاردن و ساير امور دينيه و دنيويه وَ عَلَيْها وَ عَلَى الْفُلْكِ و بر چهارپايان كه كشتى بيابان‌اند و بر كشتى درياها تُحْمَلُونَ برداشته ميشويد يعنى چونكه حق تعالى عالم بود باحتياج عباد به مسافرت بر و بحر تعيين مركبى از براى بر و مركبى از براى بحر فرمود . وَ يُرِيكُمْ و مينمايد خدا شما را آياتِهِ نشانهاى خود را كه دلالت مىكند بر كمال قدرت و فرط رحمت فَأَيَّ آياتِ اللَّهِ پس كدام آيه از آيتهاى خدا را تُنْكِرُونَ انكار ميكنيد چون هيچكدام از آنها از غايت ظهور قابل انكار نيست پس در تهديد اهل عناد ميفرمايد كه . أَ فَلَمْ يَسِيرُوا آيا سير نكردند منكران قدرت فِي الْأَرْضِ در زمين عاد و ثمود در وقت تجارت يمن و شام فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كانَ پس بنگرند كه چگونه بود عاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ سر انجام كار آنان كه پيش از ايشان كانُوا بودند آن امم ماضيه أَكْثَرَ مِنْهُمْ بيشتر از ايشان از روى عدد وَ أَشَدَّ قُوَّةً و سخت‌تر از روى توانائى و شوكة وَ آثاراً فِي الْأَرْضِ فَما أَغْنى و از روى نشانها در زمين كه قصور مشيده و قلاع مرتفعه و حصون عاليه است عَنْهُمْ پس منع نكرد و بازنداشت از ايشان عذاب را ما كانُوا يَكْسِبُونَ آنچه بودند كه ميكردند از جمع مال و سپاه و بنيان . فَلَمَّا جاءَتْهُمْ پس آنهنگام كه آمدند بديشان رُسُلُهُمْ پيغمبران ايشان بِالْبَيِّناتِ بمعجزه‌هاى بينه و آيات ظاهره فَرِحُوا شاد شدند بِما عِنْدَهُمْ به آنچه نزديك ايشان بود مِنَ الْعِلْمِ از دانش خود و استحقار رسولان كردند مراد از علم ايشان يا عقايد باطله و شبهات فاسدهء ايشان بود چون اعتقاد بعدم بعث و تعذيب و عدم وقوع قيامت و غير آن و يا علم مكاسب و تجارات و اعتقاد كردند بسبب مهارت ايشان در آن كه هيچ علمى در طلب نفع و فوايد بعلم ايشان نميرسد و يا علم طبايع و تنجيم و علم فراست و فلاسفه و دهريه چنان كه