الملا فتح الله الكاشاني

5

تفسير خلاصه منهج الصادقين ( خلاصة المنهج ) ( فارسى )

از هر چه شايستهء ذات احديت او نباشد و بروايت ابن عباس كه فرموده هر تسبيح كه در قرآن واقع است مراد نماز است معنى آنست كه نماز گذارده شود براى خدا فِيهَا در آن بيوت بِالْغُدُوِّ وَ الْآصالِ بامداد و شبانگاه يعنى در اوقات صبح و شام و حفص يسبح بكسر باء ميخواند يعنى تسبيح و تنزيه ميكنند در آن بيوت رِجالٌ مردانى كه از غايت استغراق در عبادت و انقياد امر او سبحانه لا تُلْهِيهِمْ مشغول نميسازد و بازنميدارد ايشانرا تِجارَةٌ بازرگانى يعنى خريدن متاعى كه از او سود توقع دارند و لا بَيْعٌ و فروختن آن يعنى داد و ستد و خريد و فروخت ايشان را مانع نميشود عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ از ياد كردن خداى وَ إِقامِ الصَّلاةِ و بپاى داشتن نماز واجبه و مندوبه و إِيتاءِ الزَّكاةِ و از دادن زكات مفروضه و مندوبه محققان گفته‌اند كه چون بيع و شراكه اعظم اشتغال دنيويست ايشانرا از ذكر مانع نميشود باقى اشتغال بطريق اولى و از ابو جعفر و ابو عبد اللّه عليه السّلام مرويست كه اينها كسانىاند كه چون وقت نماز در رسد ترك تجارت كنند و متوجه نماز شوند و اجر ايشان نزد خداى عظيم‌ترين اجر است يَخافُونَ ترسند ايشان با وجود مبادرت بطاعت و استغراق در عبادت يَوْماً تَتَقَلَّبُ روزى كه بگردد فِيهِ الْقُلُوبُ در آن روز دلها از دريافتن يعنى از خوف وقوع آن متحير و مدهوش ميشوند و از دايرهء عقل بيرون ميروند وَ الْأَبْصارُ و بگردد ديدها از ديدن و پهن بازماند يا از هر طرف ميگردد تا ببيند كه نامهء او از كجا بديد ميايد و اين مردان كه موصوف شدند ميترسند لِيَجْزِيَهُمُ اللَّهُ تا جزا دهد خداى ايشانرا بجهة آن ترس أَحْسَنَ ما عَمِلُوا نيكو ترين جزائى آنچه كرده‌اند يعنى بهشت عدن كه مشتمل است بر انواع نعم مرغوبه وَ يَزِيدَهُمْ و ميافزايد ايشانرا مِنْ فَضْلِهِ از فضل و افزونى خود چيزهائى كه وعده نداده باشد آن را بر اعمال ايشان و در خاطر ايشان نگذشته باشد وَ اللَّهُ يَرْزُقُ مَنْ يَشاءُ خدا روزى ميدهد آن را كه مى خواهد بِغَيْرِ حِسابٍ بدون حساب مراد فراخى روزيست كه از روى تفضل كرامت فرمايد و بدان حساب نكند و يا زيادتى روزى كرامة فرمايد در عقبى كه بجز فهم شما در نيايد و بدانكه نزد بعضى از مفسران مراد بتسبيح رجال مذكوره در غدو و آصال صلاة يوميه است زيرا كه غدو وقت نماز صبح است و آصال جامع ظهرين و عشايين سهل ساعدى از حضرت نبوى صلّى اللّه عليه و آله و سلّم روايت كرده كه هر كه بامداد و شبانگاه به مسجد رود به قصد آنكه بفريضه اقدام نمايد يا تعليم گيرد از كسى يا كسى را علم آموزد ثواب او ثواب مجاهدانى باشد كه در راه خداى تعالى جهاد كرده باشند و اخذ غنيمت كنند و هر