گفته‌اند كه گردانيديم ترا اى محمد فتنه و آزمايشى ببندگان زيرا كه اگر صاحب كنوز و بساتين پر ميوه بودى ميل ايشان به تو و فرمان بردارى ايشان مر ترا به جهت دنيا ميبود و اختلاط ايشان به تو آميخته ميبود بغرض دنيوى پس ما ترا فقير مبعوث گردانيديم تا طاعت آنكس كه اطاعت تو كند خالص از براى خدا باشد بدون شايبه طمع دنيوى بعد از آن از مقال كفار خبر ميدهد بقوله وَ قالَ الَّذِينَ و گفتند آنان كه لا يَرْجُونَ لِقاءَنا اميد ندارند رسيدن بجزاى ما يعنى منكر حشر و بعث‌اند و يا نميترسند از ديدن عذاب ما مراد اهل مكه‌اند كه ميگفتند لَوْ لا أُنْزِلَ عَلَيْنَا الْمَلائِكَةُ چرا فرو فرستاده نميشود بر ما فرشتگان برسالت يا باخبار از صدق نبوت و رسالت محمد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم أَوْ نَرى رَبَّنا يا چرا نمىبينيم بآشكارا پروردگار خود را تا با ما سخن كند و تصديق و اتباع محمد فرمايد لَقَدِ اسْتَكْبَرُوا بخداى كه سخت استكبار كردند فِي أَنْفُسِهِمْ در نفسهاى خود يعنى اضمار استكبار حق كردند كه آن كفر و عناد است در قلوب ايشان و اعتقاد آن وَ عَتَوْا و درگذشتند از اندازه عُتُوًّا كَبِيراً درگذشتنى بزرگ باقصى مراتب چه بعد از مشاهدهء معجزات ظاهره از آن اعراض كردند و اقتراح رؤيت ملائكه يا القاى خدا كردند از براى نفسهاى خبيثهء كه مطالع نفوس قدسيه از آن مسدودند يَوْمَ يَرَوْنَ الْمَلائِكَةَ ياد كن اى محمد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم روزى را كه ببينند مشركان مر فرشتگان را و آن روز مرگ باشد يا روز حشر و نشر لا بُشْرى يَوْمَئِذٍ لِلْمُجْرِمِينَ هيچ مژده نباشد آن روز مر كافران را كه پيوسته در كسب جرايم و مآتم‌اند و ممنوع باشند از بشارت رو نيابد او را وَ يَقُولُونَ و گويند ملائكه در آن روز كه گردانيده است حق تعالى جنت را يا بشرى را بر شما حِجْراً مَحْجُوراً حرامى كه بازداشته شده است از شما و وصف حجر بمحجور جهت مبالغه است يعنى البته شما از آن روز محروميد و يا معنى آنست كه كافران گويند در هنگام نوميدى از بشرى اين كلمه را به جهت استعاذه از حق تعالى و طلب اين كه منع كربت و عقوبت كند از ايشان همچنانكه در وقتى كه شدتى و مكروهى ايشانرا پيش ميآمد در دنيا ميگفتند حجرا محجورا يعنى كه مىبينم سختى سخت و تنگى تنك و اين كلمه را بيشتر در آن وقت ميگفتند كه دشمن در مقابل ايشان مىايستاد خلاصهء سخن آنكه كفار طلب نزول ملائكه ميكنند و حال آنكه نزد مرك يا روز قيامت ملائكه را به بينند از لقاى ايشان كراهت داشته باشند و از ايشان خائف و ترسان باشند زيرا كه از ايشان به غير از آثار كراهت و