الملا فتح الله الكاشاني
32
تفسير خلاصه منهج الصادقين ( خلاصة المنهج ) ( فارسى )
بشما آمده و مكتوبى با ايشان بود به اين مضمون كه تو رسول خدائى حق تعالى فرمود كه . وَ لَوْ نَزَّلْنا عَلَيْكَ كِتاباً فِي قِرْطاسٍ و اگر بفرستيم بر تو نوشتهء در ورقى فَلَمَسُوهُ بِأَيْدِيهِمْ پس مس كنند آن را و بسايند آن را بدستهاى خود يعنى براى العين ببينند و بيقين بدانند كه آن نوشته از نزد خداست بىشك و شبهه لَقالَ الَّذِينَ كَفَرُوا هر آينه گويند آنان كه كافرند بر وجه عناد و جحود إِنْ هذا إِلَّا سِحْرٌ مُبِينٌ نيست اينكه آوردهء مگر جادوئى روشن بر همه كس . وَ قالُوا و گفتند كافران لَوْ لا أُنْزِلَ عَلَيْهِ مَلَكٌ چرا فرو فرستاده نشد بر محمد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرشته كه با ما گويد كه اين پيغمبر است وَ لَوْ أَنْزَلْنا مَلَكاً لَقُضِيَ الْأَمْرُ و اگر فرو فرستيم فرشته را هر آينه حكم كرده شود بهلاك همهء خلقان چه سنت الهى جارى شده كه اگر معاينه ببينند فرشته را چنان كه طلب كردهاند هلاك ايشان لازم شود چنانچه بر امم سابقه مثل اين واقع شد مانند قوم عاد و لوط ثُمَّ لا يُنْظَرُونَ پس مهلت داده نشوند بعد از نزول فرشته به چشم زدنى . وَ لَوْ جَعَلْناهُ مَلَكاً و اگر گردانيم رسول را فرشتهء لَجَعَلْناهُ رَجُلًا هر آينه گردانيم او را به صورت مردى چنان كه جبرئيل به صورت دحيهء كلبى متمثل ميشد و اين صورت به جهت آنست كه قوت بشرى بديدن ملائكه بر صورت اصلى ايشان وفا نميكند مگر جمعى را از انبياء به قوت قدسى مشاهدهء ايشان مىتوانند كرد پس ملك به صورت بشر فرو فرستيم و لَلَبَسْنا عَلَيْهِمْ ما يَلْبِسُونَ هر آينه در آنحال پوشيده گردانيم بر ايشان آنچه پوشيده كردهاند امروز يعنى چنان كه اكنون رسالت بشر را مسلم نميدارند در آنوقت نيز طعنه زنان خواهند گفت كه نيست مگر آدمى بعد از آن در تسلى دل رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ميفرمايد بقوله . وَ لَقَدِ اسْتُهْزِئَ بِرُسُلٍ هر آينه تكذيب نموده شدند پيغمبرانى كه بودند مِنْ قَبْلِكَ پيش از تو فَحاقَ بِالَّذِينَ سَخِرُوا مِنْهُمْ پس احاطه نموده و فرو آمده با آنان كه سخريه كردهاند از رسل يعنى بكسانيكه با رسولان استهزاء كردهاند احاطه كرد و فرو گرفت و ما كانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُنَ جزاى آنچه بودند كه بدان استهزاء ميكردند و آن جزا عذاب و نكال الهى بود كه بگرد ايشان در آمد و همه هلاك شدند . قُلْ بگو اى محمد اگر عذاب گذشتگانرا مسلم نداريد سِيرُوا فِي الْأَرْضِ سير كنيد در زمين گاهى بيمن و گاهى بشام كه بگذريد بر ديار عاد و ثمود ثُمَّ انْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الْمُكَذِّبِينَ پس بنگريد به نظر عبرت كه چگونه بوده است آخر تكذيب كنندگان يعنى بچه وجه حق تعالى ايشان را به عذاب استيصال هلاك كرده تا از آن