الملا فتح الله الكاشاني

23

تفسير خلاصه منهج الصادقين ( خلاصة المنهج ) ( فارسى )

معلى حضرت مصطفى صلّى اللّه عليه و آله و سلّم آوردند اين آيه نازلشد كه . يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ايگروه گرويدگان در آنچه شما را فرموده‌اند شَهادَةُ بَيْنِكُمْ گواهى وصيت در ميان شما إِذا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ وقتى كه حاضر شود يكى از شما را مرگ بايد كه گواه شويد حِينَ الْوَصِيَّةِ اثْنانِ ذَوا عَدْلٍ مِنْكُمْ بهنگام وصيت او دو تن كه خداوندان عدول و انصاف باشند از شما يعنى مؤمن باشند أَوْ آخَرانِ مِنْ غَيْرِكُمْ يا دو تن ديگر از غير شما يعنى اهل ذمه كه در مذهب خود عادل باشند اگر مسلمان عادل يافت نشود حاصل كه گواه گيريد إِنْ أَنْتُمْ ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ اگر باشيد كه سفر كنيد در زمين فَأَصابَتْكُمْ مُصِيبَةُ الْمَوْتِ پس برسد بشما رسيدن مرگ يعنى نزديك شويد بمرگ تَحْبِسُونَهُما مِنْ بَعْدِ الصَّلاةِ و آن دو تن را باز داريد از پس نماز ديگر كه وقت اجتماع مردمانست و ملائكه روز و شب در آن حاضرند فَيُقْسِمانِ بِاللَّهِ پس سوگند خورند بخدايتعالى إِنِ ارْتَبْتُمْ اگر شك داشته باشيد در ايشان يعنى اگر وارثى از شما ايمن نباشد از تهمت شاهدين مضمون سوگندان ايشان اينكه لا نَشْتَرِي بِهِ ثَمَناً ما بدل نميكنيم به اين سوگند بهاى آن را كه دنياست يعنى براى طمع مال ميته سوگند بدروغ نميخوريم وَ لَوْ كانَ ذا قُرْبى و اگرچه باشد آنكس كه ما سوگند ميخوريم براى او خويش وَ لا نَكْتُمُ شَهادَةَ اللَّهِ و نميپوشيم گواهى خداى را يعنى گواهى خداى تعالى ما را با قامت آن فرموده إِنَّا إِذاً لَمِنَ الْآثِمِينَ بدرستى كه ما آنوقت كه ميپوشيم گواهى را از بزه‌كاران باشيم و سوگند دادن گواه مختص است به اين صورت و در غير اين صورت نيست باجماع بعد از نزول اين آيه حضرت رسالت تميم و عدى را بعد از نماز عصر نزديك منبر سوگند داد كه ما قصد مال بديل نكرده‌ايم و اين سوگند را براستى ميخوريم پس بفرمود تا دست از ايشان باز داشتند بعد از آن ظرف گم شده را در دست ايشان يافتند و ميان ايشان و ورثه بديل در اين باب مجادله از حد اطناب بگذشت ايشان ميگفتند كه ما اين ظرف را از بديل خريده بوديم اما بسبب آنكه گواهى نبود اقرار نكرديم و انكار پيش آورديم ديگر باره بمجلس اشرف سيد عالم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مرافعه نمودند آيه آمد كه . فَإِنْ عُثِرَ عَلى أَنَّهُمَا اسْتَحَقَّا إِثْماً پس اگر اطلاع يافته شود بر آنكه دو گواه كسب فعلى كرده‌اند كه موجب اثم است يعنى خيانت كه