أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

91

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

ايشان نگزارند ؟ آن را انكار كردند كه رسول خداى آدمى باشد و انكار نكردند كه سنگى يا چوبى خداى باشد انديشه نكردند تا بدانند كه چوب و سنگ خدائى را نشايد و شايسته رسالت را بخلقان جز آدمى نباشد كه اگر فريشته بودى فريشته ايشان را در نظر نيامدى و لابدّ در صورت آدمى بودى چنان كه گفت : و لو جعلناه ملكا لجعلناه رجلا ، و ايشان را همين سؤال باقى بودى . ايشان با معجزات كه از پيغمبران ديدند ايمان نياوردند و كافر شدند و از ايشان برگشتند و خداى تعالى مستغنى بر اطلاق است وى را بايمان و طاعت مخلوقات هيچ احتياجى نيست و او خدائى است بىنياز و ستوده جلّ جلاله و عمّ نواله . [ سوره التغابن ( 64 ) : آيات 7 تا 9 ] زَعَمَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنْ لَنْ يُبْعَثُوا قُلْ بَلى وَ رَبِّي لَتُبْعَثُنَّ ثُمَّ لَتُنَبَّؤُنَّ بِما عَمِلْتُمْ وَ ذلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ ( 7 ) فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ النُّورِ الَّذِي أَنْزَلْنا وَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ ( 8 ) يَوْمَ يَجْمَعُكُمْ لِيَوْمِ الْجَمْعِ ذلِكَ يَوْمُ التَّغابُنِ وَ مَنْ يُؤْمِنْ بِاللَّهِ وَ يَعْمَلْ صالِحاً يُكَفِّرْ عَنْهُ سَيِّئاتِهِ وَ يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ خالِدِينَ فِيها أَبَداً ذلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ ( 9 ) دعوى كردند آنان كه كافر بودند كه ايشان را برنخواهند انگيختن و زنده نخواهند گردانيدن ؛ بگو اى محمّد كه : آرى بحقّ آفريدگار و پروردگار من كه شما را برانگيزند از گورهاى شما و زنده كنند پس آنگه خبر دهند شما را كه به آنچه كرده باشيد از نيك و بد و جزاء كردار شما بسزا رسانند و اين بر خداى تعالى سخت آسان است ، پس اى كافران ايمان آوريد به خدا و برسول وى محمّد و به آن نورى كه با وى فرستاديم يعنى قرآن و براى آن قرآن را [ نور ] خواند كه خلقان بوى راه يابند چنان كه بروشنى در ظلمت و تاريكى شب راه يابند « 1 » و خداى تعالى به آنچه شما ميكنيد دانا و آگاه است ، شما را جمع كند براى روزى كه در آن روز خلق اوّلين و آخرين جمع باشند و آن روز قيامت است و آن روز روز تغابن باشد كه بر يكديگر غبن ببينند هر يكى بر حظّ خويش و بهرهء خويش حسرت و پشيمانى خورند اگر كافر

--> ( 1 ) - ابو الفتوح ( ره ) گفته : ( ج 5 چاپ اوّل ؛ ص 337 ؛ س 14 ) : « براى آتش ؟ ؟ ؟ [ نور ] خوانند كه خلقان را به آن هدايت كنند در ظلمات كفر ؛ چنان كه بنور هدايت كنند در ظلمات مسافت » .